तेहरान । इसराइलसँगको तनाव चुलिँदै जाँदा इरानमा साइबर आक्रमणका घटना पनि तीव्र रूपमा बढिरहेका छन्। यिनै कारणले इरान सरकारले गएको बुधबारदेखि देशभर इन्टरनेट सेवा बन्द गरेको छ। साइबर सुरक्षाका दृष्टिले चासोको विषय बनेको यो कदम इरानको डिजिटल प्रणालीमाथिको गम्भीर हमलापछि उठाइएको हो।
गत साता इरानको सबैभन्दा ठूलो क्रिप्टोकरेन्सी एक्सचेन्ज ‘नोबिटेक्स’ मा भएको साइबर हमलामा झण्डै ९ करोड अमेरिकी डलर बराबरको डिजिटल सम्पत्ति चोरी भएको छ। ‘प्रेडेटरी स्प्यारो’ नामक इसराइली समर्थक ह्याकर समूहले यस हमलाको जिम्मेवारी लिएको दाबी गरेको छ।
इन्टरनेट बन्द भएपछि इरानमा रहेका व्यक्तिहरू सामाजिक सञ्जाल वा इन्टरनेट माध्यमबाट बाहिरी दुनियाँसँग सम्पर्कविहीन बनेका छन्। यद्यपि, मोबाइल तथा टेलिफोन सेवाहरू भने सुचारु छन्, जसको भरमा विदेशमा रहेका आफन्तहरूले फोन गरेर जानकारी आदानप्रदान गरिरहेका छन्।
तर, यस्ता फोन सम्पर्कका क्रममा एक अनौठो अनुभव पनि सुनिएको छ। अमेरिकी सञ्चार संस्था CNN का अनुसार, विदेशबाट इरानका मोबाइल नम्बरमा फोन गर्दा अचम्मको अडियो सन्देश सुन्ने गरिन्छ। करिब ९० सेकेन्ड लामो उक्त सन्देश फोन लागेपछि रिङब्याक टोनकै शैलीमा सुनिन्छ।
सन्देशको सुरुमा भनिन्छ: “नमस्ते, यो सन्देश सुन्न समय दिनुभएकोमा धन्यवाद।” त्यसपछि सन्देश जीवन, आशा, शान्ति र आत्मबलका प्रेरणादायी विषयहरूतर्फ मोडिन्छ। सन्देश भन्छ:
“जीवन अनपेक्षित आश्चर्यहरूले भरिएको हुन्छ। यी आश्चर्यले कहिले खुशी ल्याउँछन्, कहिले चुनौती। तर यिनलाई पार गर्न सक्ने शक्ति हाम्रो भित्रमै लुकेको हुन्छ।”
सन्देशको अन्त्यतिर सुन्नेलाई आँखा बन्द गर्न र आफूलाई शान्ति, सुख र आनन्दले भरिएको ठाउँको कल्पना गर्न सुझाव दिइन्छ। धेरै प्रयोगकर्ताहरू यस्तो सन्देश सुनेर अचम्ममा परेको प्रतिक्रिया दिएका छन्। खासगरी यो सन्देश केवल मोबाइल कल गर्दा मात्र सुनिन्छ, ल्याण्डलाइन कलमा भने यस्तो अनुभव हुँदैन।
सञ्चार विज्ञहरूका अनुसार यो घटना सम्भवतः मोबाइल सञ्जालमा इन्टरनेट बन्द भएपछि सक्रिय हुने fallback system अन्तर्गत पर्न सक्छ। अमेरिकी सञ्चार विज्ञ टोकरका अनुसार, यस्तो परिस्थितिमा ‘गेटवे म्यासेज’ जस्तै पूर्वसेट सन्देश प्रसारित हुने गर्दछ।
टोकरले भने, “इन्टरनेट अवरुद्ध हुँदा यस्तो स्वरूपको अडियो सन्देश विभिन्न देशहरूमा देखिने गर्छ। कहिलेकाहीँ ‘समर अफर’ को विज्ञापन आउँछ, कहिले अन्य फजुल सन्देशहरू।”
उनका अनुसार यो प्रणाली कुनै कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) प्रयोग गरेर होइन, सजिलै उपलब्ध हुने पूर्वनिर्धारित सन्देशहरूको संयोजनबाट तयार पारिएको देखिन्छ। यो विशिष्ट सन्देश को, किन र कसले प्रविष्ट गर्यो भन्नेबारे भने अझै स्पष्ट हुन बाँकी छ।
यस घटनाबारे हालसम्म इरानी सरकार वा सम्बन्धित निकायले कुनै आधिकारिक प्रतिक्रिया दिएका छैनन्। यद्यपि, रहस्यमयी सन्देश र साइबर हमलाबीचको सम्बन्धलाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूमा चासो बढ्दो छ।
प्रकाशित मिति: ८ असार २०८२, आइतबार
प्रतिक्रिया