प्रचण्ड जनयुद्धको गढ रूकुमपूर्वमै असुरक्षित

काठमाडौं । प्रतिनिधि सभा निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा रुकुम पूर्व फेरि राष्ट्रिय राजनीतिको केन्द्र बन्दैछ। यस क्षेत्रमा निरन्तर सफलतापूर्वक चुनाव जित्दै आएका नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका नेता पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डको चुनावी यात्रा यसपटक सरल देखिँदैन। यो निर्वाचन केवल संसदमा सीट जित्ने मात्र होइन, बरु आफ्नो राजनीतिक आधारको पुनर्मूल्यांकनको रूपमा हेरिएको छ।

प्रचण्डले यस चुनावका लागि यही क्षेत्रबाट उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् र उनले विकास र समग्र प्रगतिको प्राथमिकता दिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। रुकुम पूर्वलाई लामो समयदेखि माओवादी आन्दोलनको मुख्य गढ मानिएको छ। जनयुद्धकालमा यो क्षेत्र संगठन, जनशक्ति र राजनीतिक संरचनाको हिसाबले अत्यन्तै महत्वपूर्ण रहेको थियो। तर अहिलेको चुनावी परिवेश विगत जस्तो एकतर्फी छैन।

स्थानीय स्तरमा विकास, रोजगार, शिक्षा र पूर्वाधार जस्ता विषयमा मतदाताको अपेक्षा बढेको छ। विशेष गरी युवापुस्ताले अब केवल ऐतिहासिक योगदान हेर्नु पर्याप्त नभएको भन्दै वर्तमान उपलब्धि र भविष्यका योजना प्राथमिकतामा राखेका छन्। १८–३० वर्ष उमेर समूहका मतदाता जनयुद्धको प्रत्यक्ष अनुभव नभएको पुस्ता हुन्। उनीहरूका लागि रोजगारी सिर्जना, डिजिटल पहुँच, कृषि आधुनिकीकरण, स्वास्थ्य–सडक जस्ता आधारभूत मुद्दा सबैभन्दा महत्वपूर्ण छन्। यसले परम्परागत भावनात्मक मतलाई व्यवहारिक विषयतर्फ मोड्न सक्छ।

यस क्षेत्रका एमाले, कांग्रेस र स्वतन्त्र उम्मेदवारहरू पनि सक्रिय छन्। यदि विपक्षी मत विभाजित भएमा प्रचण्डलाई लाभ पुग्ने सम्भावना छ, तर एकजुट भएमा मतान्तर सानो हुन सक्छ। रुकुम पूर्वमा मगर समुदायको ठूलो उपस्थिति छ। यसका साथै दलित, जनजाति र अन्य समुदायको मत पनि निर्णायक मानिन्छ। स्थानीय नेतृत्वसँगको सम्बन्ध, विकासको प्रत्यक्ष अनुभव र समुदायगत पहुँचले मतदानमा प्रभाव पार्न सक्छ। स्थानीय पूर्वप्रतिनिधि, सामाजिक अभियन्ता र युवा समूहले चुनावी सक्रियता बढाइरहेका छन्। यसले चुनावलाई केवल दलगत प्रतिस्पर्धा होइन, सामाजिक प्रभावको प्रतिस्पर्धामा पनि रूपान्तरण गरेको देखिन्छ।

रुकुम पूर्वमा कुल १२ जना उम्मेदवार छन्। प्रचण्ड बाहेक नेपाली कांग्रेस, एमाले र प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीका उम्मेदवारले पनि मैदानमा छन्। प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीका सन्दीप पुनले नवयुवाको प्रतिनिधित्व र रोजगारी, विकासमुखी एजेन्डालाई केन्द्रमा राखेर चुनावी अभियान चलाइरहेका छन्। नेपाली कांग्रेसबाट कुसुमदेवी थापा मगर र एमालेबाट लीलामणी गौतम पनि प्रतिस्पर्धामा छन्। मगर समुदायको बहुल्यता र युवा उम्मेदवार भएकाले कुसुमदेवी प्रचण्डको लागि चुनौती बन्न सक्छन्।

प्रचण्डसँग बलियो पार्टी संरचना, लामो राजनीतिक अनुभव र राष्ट्रिय स्तरको पहिचान छ। जनयुद्धकालीन योगदानप्रति अझै पनि केही मतदाताले भावनात्मक जोड राखेका छन्। गाउँ–गाउँसम्म पार्टीको संगठनात्मक उपस्थितिले चुनावी परिचालन बलियो बनाउने अपेक्षा छ।

हालसम्म परम्परागत रूपमा सुरक्षित मानिएको क्षेत्र भए पनि यसपटक चुनाव सहज जितको रूपमा देखिँदैन। युवा असन्तुष्टि, विकासप्रतिको अपेक्षा र विपक्षी सक्रियताले प्रतिस्पर्धालाई रोचक बनाएको छ। यो चुनावले केवल एउटा सीटको नतिजा मात्र होइन, ग्रामीण क्षेत्रमा नेतृत्वप्रति विश्वास, परिवर्तनको चाहना र राजनीतिक ध्रुवीकरणको स्तर पनि देखाउनेछ। रुकुम पूर्वको चुनावी मैदान अहिले प्रतीक्षामा छ—के प्रचण्डले आफ्नो पुरानो गढ जोगाउनेछन्, वा मतदाताले नयाँ राजनीतिक सन्देश दिनेछन्? यस परिणामले राष्ट्रिय राजनीतिमा पनि गहिरो अर्थ राख्नेछ।

प्रकाशित मिति: २ फाल्गुन २०८२, शनिबार