काठमाडौं । इरानको धार्मिक निकाय असेम्बली अफ एक्सपर्ट्सले पूर्व सर्वोच्च नेता अली खामेनीका छोरा मोहतबा खामेनीलाई इस्लामिक गणतन्त्रको नयाँ सर्वोच्च नेता चयन गरेको छ। इरान इन्टरनेशनलसँग गोपनीय शर्तमा कुरा गरेका स्रोतहरूले यो जानकारी दिएका हुन्। यो निर्णयले १९७९ को क्रान्तिपछि पहिलोपटक एउटै परिवारभित्र सत्ता हस्तान्तरण भएको ऐतिहासिक क्षणलाई अंकित गरेको छ।
५५ वर्षीय मोहतबा खामेनी लामो समयदेखि इरानको सत्तारूढ संरचनाभित्र प्रभावशाली व्यक्तित्व मानिँदै आएका छन्, यद्यपि उनी सार्वजनिक रूपमा कमै देखिएका छन् र औपचारिक राजनीतिक पदमा रहेनन्।
उनी आफ्ना पिता अली खामेनीको कार्यालयभित्र शक्ति संयोजकको भूमिकामा सक्रिय थिए। उनको भूमिका प्रायः इस्लामिक गणतन्त्रका संस्थापक रुहोल्लाह खामेनीका छोरा अहमद खामेनीसँग तुलना गरिन्छ जसले प्रारम्भिक क्रान्तिकारी वर्षहरूमा प्रमुख सहयोगीको भूमिका खेलेका थिए।
विश्लेषकहरूका अनुसार मोहतबाले क्रमशः राजनीतिक, सुरक्षा र धार्मिक संस्थाहरूमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गरेका छन्।
मोहतबाको प्रभावको प्रमुख आधार उनको इस्लामिक रिभोल्युशनरी गार्ड कोर्प्स (आइआरजीसी) सँगको घनिष्ठ सम्बन्ध हो। १९८० को दशकमा इरान–इराक युद्धका क्रममा उनले हबिब बटालियनमा सेवा गरेका थिए। युद्धमा सहभागी भएका उनका सहकर्मीहरू पछि इरानको सुरक्षा तथा गुप्तचर निकायका उच्च पदमा पुगे, जसले मोहतबालाई स्थायी सम्बन्ध निर्माण गर्न मद्दत पुर्यायो।
वर्षौँदेखि विपक्षी र राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वीहरूले उनलाई चुनाव परिणाममा हस्तक्षेप गर्ने र विरोध दमनमा संलग्न भएको आरोप लगाउँदै आएका छन्।
संविधानअनुसार सर्वोच्च नेताले इस्लामिक न्यायशास्त्रमा गहिरो ज्ञान राख्नुपर्ने र वरिष्ठ धार्मिक प्राधिकरणको मान्यता प्राप्त गर्नुपर्ने हुन्छ। तर मोहतबा उच्च श्रेणीका धर्मगुरु मानिँदैनन्। उनी कुमका केही प्रमुख विद्वानहरूसँग अध्ययन गरेका भए पनि आयतुल्लाह वा मुज्ताहिदको पदवी प्राप्त गरेका छैनन्।
मोहतबाको चयनले इस्लामिक गणतन्त्र क्रान्तिकारी प्रणालीबाट वंशानुगत शासनतर्फ उन्मुख भइरहेको आलोचना थप चर्काउने सम्भावना छ।
दशकौँसम्म पर्दा पछाडि रहँदै आएका मोहतबा खामेनी अब इरानको आधुनिक इतिहासको सबैभन्दा निर्णायक क्षणको केन्द्रमा पुगेका छन्।
प्रकाशित मिति: २० फाल्गुन २०८२, बुधबार
प्रतिक्रिया