तेह्रान । मध्यपूर्वमा चर्किँदै गएको युद्धको दोस्रो हप्तामा प्रवेश गर्दै गर्दा इरानले आफ्नो सेना अमेरिका र इजरायलविरुद्ध कम्तीमा छ महिनासम्म तीव्र लडाइँ गर्न सक्षम रहेको दाबी गरेको छ ।
इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड्स (आईआरजीसी) ले आइतबार जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, “हालको गतिमा युद्ध जारी रहे पनि इस्लामिक गणतन्त्रको सैन्य क्षमता छ महिनासम्म तीव्र सङ्घर्ष धान्न सक्छ ।” आईआरजीसीका प्रवक्ता अली मोहम्मद नैनीले अहिलेसम्म ‘पहिलो र दोस्रो पुस्ताका’ क्षेप्यास्त्र मात्र प्रयोग गरिएको बताउँदै आगामी दिनमा अझ उन्नत र लामो दूरीका मिसाइलहरू प्रयोग गर्न सकिने सङ्केत गरेका छन् ।
द्वन्द्व तीव्र बन्दै जाँदा क्षेत्रीय तनाव पनि बढेको छ । इजरायलले लेबनानको राजधानी बेरुतको मध्यभागमा रहेको एक होटलमा लक्षित आक्रमण गरेको छ । इजरायली सेनाका अनुसार उक्त होटलमा आईआरजीसीको विदेशी अपरेसन शाखा कुद्स फोर्ससँग सम्बन्धित कमान्डरहरू थिए । लेबनानको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार आक्रमणमा कम्तीमा चार जनाको मृत्यु भएको छ । घटनास्थलमा भवनका झ्यालहरू फुटेको र पर्खालहरू जलेको अवस्था देखिएको छ ।
इजरायली सेनाले आइतबार ‘तेहरानका विभिन्न स्थानमा’ नयाँ आक्रमणको लहर सुरु गरेको जनाएको छ । इरानले भने अमेरिका र इजरायलले शनिबार तेहरानमा रहेको तेल भण्डारण केन्द्रमा आक्रमण गरेको आरोप लगाएको छ । यो इरानको ऊर्जा पूर्वाधारमाथि प्रत्यक्ष रूपमा भएको पहिलो आक्रमण भएको तेहरानको दाबी छ । यस घटनापछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य बढेको छ ।
क्षेत्रीय स्तरमा पनि तनाव फैलिँदै गएको छ । साउदी अरेबियाले राजधानी रियादतर्फ लक्षित दर्जनौं ड्रोन रोकेको जनाएको छ । कुवेतले आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिकै इन्धन भण्डारण ट्याङ्कीहरूमा आक्रमण भएको जानकारी दिएको छ । कुवेतको राष्ट्रिय तेल कम्पनीले होर्मुज जलडमरुमध्यमा बढ्दो जोखिमका कारण कच्चा तेल उत्पादन घटाउने निर्णय गरेको छ ।
गत आइतबार कुवेतस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डामा भएको ड्रोन आक्रमणमा छ जना अमेरिकी सैनिक मारिएका थिए । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरान आणविक हतियार विकासको नजिक पुगेको दाबी दोहोर्याउँदै आवश्यक परे अमेरिकी सेना प्रयोग गर्नुपर्ने सङ्केत गरेका छन् ।
इरानका सुरक्षा प्रमुख अली लारिजानीले ट्रम्प प्रशासनले भेनेजुएलामा जस्तै शासन परिवर्तनको योजना बनाएको आरोप लगाएका छन् । “उनीहरूको सोच यो भेनेजुएलामा जस्तै हुनेछ भन्ने थियो—उनीहरूले आक्रमण गर्नेछन्, नियन्त्रण लिनेछन् र सबै समाप्त हुनेछ,” उनले भने ।
इरानका न्यायपालिका प्रमुख घोलामहोसेन मोहसेनी एजेईले पनि मध्यपूर्वका ती देशहरूलाई चेतावनी दिएका छन् जसलाई उनले ‘खुला वा गोप्य रूपमा शत्रुको नियन्त्रणमा रहेका’ भन्दै आलोचना गरेका थिए । उनले त्यस्ता लक्ष्यहरूमाथि आक्रमण जारी रहने बताएका छन् ।
इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले पनि कुनै छिमेकी देशको भूमि इरानविरुद्ध आक्रमण गर्न प्रयोग भए त्यसको जवाफ दिन तेहरान बाध्य हुने चेतावनी दिएका छन् ।
इरानले यस क्षेत्रका अमेरिकी सम्पत्तिलाई लक्ष्य बनाउने चेतावनी दिएको छ । साउदी अरेबिया, कतार, संयुक्त अरब इमिरेट्स र कुवेतले विभिन्न प्रकारका आक्रमणको प्रयास भएको जानकारी दिएका छन् । कतारका अनुसार शनिबार इरानबाट दुईवटा क्रुज मिसाइल र १० वटा ब्यालिस्टिक मिसाइल प्रहार गरिएको थियो ।
शनिबार सार्वजनिक भएको भिडियो फुटेजमा दुबई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल नजिकै एउटा प्रक्षेप्य दुर्घटनाग्रस्त भएको देखिएको छ । इराकको बगदाद र इरबिलमा पनि विस्फोटको आवाज सुनिएको छ ।
इरानभित्र पनि युद्धको असर बढ्दै गएको छ । पूर्वाधार तथा आवासीय क्षेत्रहरूमा क्षति बढिरहेको छ भने सर्वसाधारणबीच चिन्ता र असुरक्षाको भावना फैलिएको छ । इरानको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार शुक्रबारसम्म युद्धका क्रममा कम्तीमा ९२६ जना सर्वसाधारणको मृत्यु भएको छ भने करिब छ हजार जना घाइते भएका छन् ।
लेबनान पनि द्वन्द्वको चपेटामा परेको छ । खामेनीको मृत्युको प्रतिक्रियामा केही लडाकू समूहले इजरायलमाथि रकेट तथा ड्रोन प्रहार गरेपछि इजरायलले बेरुतको दक्षिणी उपनगरस्थित हिजबुल्लाहको बलियो आधार क्षेत्रमा हवाई आक्रमण सुरु गरेको छ । लेबनानको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार पछिल्लो हप्तामा इजरायली हवाई आक्रमणमा कम्तीमा २९४ जनाको मृत्यु भएको छ ।
इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले इजरायलले तेहरानको आकाशमा लगभग पूर्ण नियन्त्रण हासिल गरेको दाबी गरेका छन् ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यो सङ्घर्ष छिट्टै अन्त्य हुने सङ्केत देखिएको छैन । अमेरिका र इजरायलका अधिकारीहरूले यो द्वन्द्व कम्तीमा एक महिना वा त्योभन्दा लामो समयसम्म जारी रहन सक्ने अनुमान गरेका छन् ।
वासिङ्टनले इरानमा स्वीकार्य नेतृत्व आए अर्थतन्त्र पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्न सकिने सङ्केत दिएको छ । तर तेहरानले यस प्रस्तावलाई अस्वीकार गरेको छ ।
चीन र रुस भने हालसम्म यस द्वन्द्वमा प्रत्यक्ष रूपमा सक्रिय देखिएका छैनन् । चीनका विदेशमन्त्री वाङ यीले यस्तो युद्ध कहिल्यै हुनु नपर्ने बताएका छन् ।
खाडी क्षेत्रमा कार्यरत नेपाली श्रमिकहरूको सुरक्षा जोखिममा परेको छ । नेपाल सरकारले उच्च सतर्कता अपनाउन तथा अनावश्यक यात्रा नगर्न आग्रह गरेको छ । परराष्ट्र मन्त्रालय तथा नेपाली दूतावासहरूले नेपाली समुदायसँग सम्पर्क बढाएर सुरक्षा जानकारी प्रवाह गरिरहेका छन् ।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घको सुरक्षा परिषद्ले आपत्कालीन बैठक बोलाउने तयारी गरेको छ । स्थिति अत्यन्त संवेदनशील बनेको छ र थप ठूलो जवाफी कारबाहीको सम्भावना बढेको छ ।
प्रकाशित मिति: २४ फाल्गुन २०८२, आइतबार
प्रतिक्रिया