काठमाडौं। पश्चिम एसियामा बढ्दो तनावसँगै युद्ध केवल मैदानमा मात्र सीमित नरही डिजिटल माध्यम मार्फत पनि नयाँ स्वरूपमा देखिन थालेको छ।
पछिल्ला दिनहरूमा चीनका सामाजिक सञ्जालहरूमा प्रसारित केही भिडियोले अन्तर्राष्ट्रिय ध्यान खिचिरहेका छन्।
यी भिडियोमा केही चिनियाँ सामग्री सिर्जनाकर्ताहरूले इरानलाई अमेरिकी सैन्य शक्तिसँग कसरी सामना गर्ने भन्ने विषयमा प्राविधिक विश्लेषण प्रस्तुत गरेका छन्।
विशेषगरी अमेरिकी अत्याधुनिक एफ–३५ लडाकु विमानलाई लक्ष्य बनाउने सम्भावित तरिकाबारे व्याख्या गरिएका सामग्रीहरू व्यापक रूपमा फैलिएका छन्।
मार्च १४ मा सार्वजनिक भएको एउटा चर्चित भिडियोमा सस्तो र उपलब्ध सैन्य प्रविधि प्रयोग गरेर उन्नत स्टेल्थ विमानलाई कसरी चुनौती दिन सकिन्छ भन्ने विषय विस्तृत रूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो।
इरानी दर्शकलाई सहज बनाउने उद्देश्यले उक्त भिडियोमा पर्सियन भाषामा उपशीर्षकसमेत राखिएको थियो।
यस प्रकारका सामग्री केही दिनमै सामाजिक सञ्जालमा व्यापक रूपमा फैलिएका छन् र लाखौँ दर्शकले हेरेका छन्।
यसले सामान्य प्रयोगकर्तासँगै सैन्य विश्लेषकहरूको ध्यानसमेत आकर्षित गरेको छ।
चाखलाग्दो रूपमा, भिडियो सार्वजनिक भएको केही दिनपछि इरानले एफ–३५ विमानमाथि आक्रमण गरेको दाबी गरेको समाचार सार्वजनिक भएपछि यी सामग्रीप्रति झनै चासो बढेको छ।
यद्यपि, यी दाबीहरूको स्वतन्त्र पुष्टि भने भएको छैन।
फेब्रुअरी अन्त्यतिरदेखि क्षेत्रीय द्वन्द्व तीव्र बनेपछि यस्ता सामग्रीको सङ्ख्या बढ्दै गएको देखिएको छ।
विभिन्न भिडियोमा राडार प्रणाली, क्षेप्यास्त्र प्रयोग, ड्रोन सञ्चालन तथा युद्ध रणनीतिबारे विस्तृत प्रस्तुति गरिएको पाइन्छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यस्ता सामग्रीले आधुनिक युद्धमा ‘सूचना’ र ‘प्रविधि’ को भूमिका कति महत्त्वपूर्ण बन्दै गएको छ भन्ने देखाउँछ।
पहिले युद्ध भौतिक शक्तिमा निर्भर हुन्थ्यो भने अहिले डिजिटल सामग्री, डेटा र विश्लेषणसमेत प्रभावकारी माध्यम बन्दै गएका छन्।
यद्यपि, यस्ता भिडियोको उद्देश्यबारे प्रश्न पनि उठेका छन्।
के यी सामग्री केवल प्राविधिक चासोका लागि हुन् वा यसमा कुनै राजनीतिक उद्देश्य पनि लुकेको छ भन्ने विषय अझै स्पष्ट छैन।
यस अवस्थाले डिजिटल माध्यममार्फत फैलिने संवेदनशील सामग्रीको प्रभाव, त्यसको नियन्त्रण र सम्भावित जोखिमबारे अन्तर्राष्ट्रिय बहसलाई थप तीव्र बनाएको छ।
प्रकाशित मिति: २१ बैशाख २०८३, सोमबार
प्रतिक्रिया