वासिङ्टन डीसी। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यही साता हुने चीन भ्रमण का क्रममा चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिनपिङसँग ताइवानलाई अमेरिकी हतियार बिक्री तथा हङकङका चर्चित सञ्चार उद्यमी जिम्मी लाईको विषयमा प्रत्यक्ष छलफल गर्ने बताएका छन्।
सम्भावित ट्रम्प–सी भेटवार्तालाई अमेरिका–चीन सम्बन्धको आगामी दिशा निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण कूटनीतिक संवादका रूपमा हेरिएको छ।
ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले ताइवानलाई अमेरिकी सैन्य सहयोगबारे चीनको चासो आफूलाई थाहा रहेको उल्लेख गरे।
उनले ताइवानसम्बन्धी विषयलाई राष्ट्रपति सीसँग प्रत्यक्ष रूपमा उठाउने बताएका हुन्।
ट्रम्पका अनुसार चीनले अमेरिकाले ताइवानलाई हतियार बिक्री नगर्न चाहेको छ, तर यो विषय अमेरिकाको रणनीतिक र सुरक्षासम्बन्धी प्राथमिकतासँग जोडिएको छ।
चीनले लामो समयदेखि लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्था रहेको ताइवानलाई आफ्नो अभिन्न भूभाग भएको दाबी गर्दै आएको छ।
तर ताइवानले आफूलाई स्वतन्त्र र सार्वभौम राजनीतिक इकाइका रूपमा प्रस्तुत गर्दै बेइजिङको दाबी अस्वीकार गर्दै आएको छ।
यही विषय अमेरिका–चीन सम्बन्धमा सबैभन्दा संवेदनशील मुद्दामध्ये एक बन्दै आएको छ।
अमेरिकाले औपचारिक रूपमा “एक चीन नीति” स्वीकार गरे पनि ताइवानको सार्वभौमिकताबारे स्पष्ट समर्थन वा विरोध नगर्ने रणनीति अपनाउँदै आएको छ।
यद्यपि अमेरिकी कानुनअनुसार वासिङ्टन ताइवानलाई आत्मरक्षाका लागि आवश्यक सैन्य सहायता उपलब्ध गराउन बाध्य छ।
यही नीतिअनुसार अमेरिकाले पछिल्ला वर्षहरूमा ताइवानलाई अत्याधुनिक हतियार प्रणाली उपलब्ध गराउँदै आएको छ।
गत डिसेम्बरमा ट्रम्प प्रशासनले ताइवानका लागि ११ अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढीको विशाल हतियार प्याकेज स्वीकृत गरेको थियो।
यसलाई अमेरिकाले ताइवानलाई दिएको अहिलेसम्मकै ठूलो सुरक्षा सहयोगमध्ये एक मानिएको छ।
उक्त निर्णयपछि चीनले कडा आपत्ति जनाउँदै अमेरिका आफ्नो आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गरिरहेको आरोप लगाएको थियो।
ट्रम्प प्रशासननिकट अधिकारीहरूले पछिल्लो समय ताइवानलाई आफ्नो रक्षा बजेट उल्लेख्य रूपमा बढाउन पनि आग्रह गर्दै आएका छन्।
चीनको सैन्य गतिविधि बढ्दै गएपछि ताइवानले आत्मरक्षाका लागि थप तयारी गर्नुपर्ने अमेरिकी धारणा रहेको छ।
यद्यपि अमेरिकी अधिकारीहरूले ट्रम्प–सी वार्ताले अमेरिकाको ताइवानसम्बन्धी आधारभूत नीतिमा कुनै परिवर्तन नल्याउने स्पष्ट पारेका छन्।
यसैबीच, ट्रम्पले हङकङका प्रजातन्त्र समर्थक सञ्चार व्यवसायी जिम्मी लाईको विषय पनि सीसँग उठाउने बताएका छन्।
चीनको राष्ट्रिय सुरक्षा कानुनअन्तर्गत पक्राउ परेका जिम्मी लाई लामो समयदेखि जेलमा छन्।
उनको पक्राउलाई पश्चिमी मुलुकहरूले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथिको हस्तक्षेपका रूपमा आलोचना गर्दै आएका छन्।
ट्रम्पले मानवअधिकार र प्रेस स्वतन्त्रताको विषयलाई पनि वार्तामा प्राथमिकताका साथ उठाउने संकेत दिएका छन्।
पत्रकारहरूसँगको संवादमा ट्रम्पले ताइवानलाई लिएर निकट भविष्यमा सैन्य तनाव चर्किने सम्भावना कम रहेको दाबी गरे।
उनले आफू र राष्ट्रपति सीबीच राम्रो व्यक्तिगत सम्बन्ध रहेको उल्लेख गर्दै संवादमार्फत तनाव कम गर्न सकिने विश्वास व्यक्त गरे।
“मलाई लाग्दैन स्थिति त्यति बिग्रिन्छ। हामी ठीक हुनेछौँ,” ट्रम्पले भने, “राष्ट्रपति सीसँग मेरो राम्रो सम्बन्ध छ।
उहाँलाई पनि थाहा छ कि म द्वन्द्व होइन, स्थायित्व चाहन्छु।”
आगामी ट्रम्प–सी भेटवार्ताले ताइवान, व्यापार, सुरक्षा, मानवअधिकार तथा इन्डो–प्यासिफिक क्षेत्रमा शक्ति सन्तुलनजस्ता विषयमा विश्वको ध्यान केन्द्रित गराएको छ।
प्रकाशित मिति: २९ बैशाख २०८३, मंगलबार
प्रतिक्रिया