भेनेजुएलामा दोहोरो भूकम्पको कहर

काठमाडौं ।  २०२६ जुन २४ अर्थात् यही असार १० गते बुधबार उत्तरी भेनेजुयलामा मात्र ३९ सेकेन्डको अन्तरमा दुई शक्तिशाली भूकम्प गए । जसलाई एक शताब्दीभन्दा बढी समययताकै सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्प मानिएको छ। भेनेजुयलाको स्थानीय समयअनुसार साँझ ६ बजेर ४ मिनेटमा याराकुय राज्यको भेरोएस नजिक ७.२ म्याग्निच्युडको प्रारम्भिक भूकम्प गयो, जसको केही क्षणमै गएको ७.५ म्याग्निच्युडको मुख्य भूकम्पले ठूलो विनाश निम्त्यायो।

सान सेबास्टियन फल्ट प्रणालीमा उत्पन्न यी स्ट्राइक–स्लिप भूकम्पहरूले उत्तर–मध्य भेनेजुएलाभर तीव्र कम्पन महसुस गराए, जसको असर राजधानी काराकास र बन्दरगाह सहर ला गुयरा सम्म फैलियो। स्याटेलाइट विश्लेषणअनुसार करिब ५९ हजार भवन क्षतिग्रस्त वा पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएका छन्, जसमा घर, अस्पताल र अत्यावश्यक पूर्वाधारसमेत परेका छन्।

मानवीय क्षति अत्यन्त दर्दनाक छ। हालसम्म १,७०० भन्दा बढीको मृत्यु पुष्टि भएको छ भने ५,००० भन्दा बढी घाइते भएका छन्। हजारौं मानिस अझै बेपत्ता छन्, रिपोर्टअनुसार ४६ हजारसम्म सम्पर्कविहीन छन्। १५ हजारभन्दा बढी नागरिक विस्थापित भएका छन्। कुल आर्थिक क्षति ४.७ देखि ८.७ अर्ब अमेरिकी डलरसम्म पुग्ने अनुमान गरिएको छ।

यो त्रासदी केवल प्राकृतिक विपत्ति मात्र थिएन; भेनेजुएलाको पुरानै आर्थिक र राजनीतिक संकटले यसको प्रभाव झन् गम्भीर बनायो। कमजोर भवन निर्माण मापदण्ड, जीर्ण पूर्वाधार र दबाबमा रहेका सार्वजनिक सेवाहरूले समुदायलाई यस्तो दुर्लभ तर विनाशकारी घटनाबाट अझ असुरक्षित बनायो।

भूकम्पपछि सरकारले आपतकालीन अवस्था घोषणा गरेको छ। २४ भन्दा बढी देशबाट खोज तथा उद्धार टोली, स्वास्थ्यकर्मी र राहत सामग्री पुगेका छन्। तर धेरै प्रभावितहरूले सरकारी प्रक्रिया ढिलो र असंगठित भएको बताएका छन्। केही क्षेत्रमा नागरिकहरू आफैंले खाली हात र सामान्य औजार प्रयोग गरेर भग्नावशेष हटाउँदै आफन्तको खोजी गर्न बाध्य भएका छन्। सञ्चार प्रणाली अवरुद्ध हुँदा उद्धार कार्य झन् चुनौतीपूर्ण बनेको छ।

यस घटनाले विश्वव्यापी विपद् व्यवस्थापनका गम्भीर कमजोरीहरू पनि उजागर गरेको छ— समन्वयको अभाव, पहिलेदेखिका संकटहरूको असर, राहतको राजनीतिकरण, र स्थानीय तयारीको कमी। यस्तै चुनौतीहरू २०२५ को म्यानमार भुकम्पमा पनि देखिएका थिए।

यो घटनाबाट बुझ्नै पर्ने कुरा के छ भने- बलियो पूर्वाधार, प्रभावकारी प्रारम्भिक चेतावनी प्रणाली, समुदाय–केन्द्रित तयारी, पारदर्शी अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र राजनीतिमुक्त मानवीय सहायता आजको विश्वमा अत्यावश्यक छन्।

भेनेजुएलाको यो दोहोरो भूकम्पले हाम्रो संसार कति गहिरोसँग जोडिएको छ भन्ने देखाउँछ। क्षेत्रीय स्थिरतादेखि साझा मानवीय जिम्मेवारीसम्म, अनि सीमापार एकता र सहकार्यले पुनर्निर्माण तथा भविष्यको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।

प्रकाशित मिति: १६ असार २०८३, मंगलबार