काठमाडौं । अमेरिकी सेनाले बुधबार बिहान ११औं दिनमा पनि इरानमाथि आक्रमण जारी राखेको छ। मध्यपूर्वभरि भएका यी आक्रमणहरूले पाकिस्तानमा भएको अन्तरिम युद्धविराम सम्झौतालाई बचाउने कूटनीतिक प्रयासलाई ओझेलमा पारेको छ।
नयाँ आक्रमणअघि इरानी गृहमन्त्री एस्कन्दर मोमेनीले कूटनीतिलाई पुनर्जीवित गर्ने प्रयासमा द्वन्द्वको प्रमुख मध्यस्थकर्ता पाकिस्तानको भ्रमण गरेका थिए। मोमेनीले पाकिस्तानका सेना प्रमुख फिल्ड मार्शल असिम मुनिर र प्रधानमन्त्री शेहबाज शरीफसँग भेट गरेका थिए। तर विश्व ऊर्जा आपूर्तिको लागि महत्त्वपूर्ण मानिने होर्मुज जलमार्गमाथिको नियन्त्रणलाई लिएर चर्किएको युद्ध अन्त्य गर्ने विषयमा स्पष्टता आइसकेको छैन। मंगलबार ओभल अफिसमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वार्ताको बारेमा धमिलो दृष्टिकोण राख्दै अमेरिकालाई ‘बैठकमा कुनै चासो नभएको’ बताएका थिए।
होर्मुजको जलमार्गबाट वार्ता र ढुवानी धेरै हदसम्म रोकिएपछि दुवै पक्षले लाखौं मानिसहरू भर परेको नागरिक पूर्वाधारलाई लक्षित गरिरहेका छन्। अमेरिकाले हवाई आक्रमण जारी राख्दा इरानले पनि जलमार्गमा एउटा ट्यांकरमाथि आक्रमण गरेको छ। साथै, तेहरानले बहराइन तथा कुवेतजस्ता अमेरिकी सहयोगी देशविरुद्ध पनि प्रहार गर्दै आएको छ। तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य बढेर ९१ डलर प्रतिब्यारेल माथि पुगेको छ।
अमेरिकाका रक्षा सचिव पिट हेगसेथले इरानसँगको अमेरिकी युद्धमा अहिलेसम्म ३७.५ अर्ब डलर खर्च भइसकेको जानकारी दिएका छन्। उता, इरान युद्धमा ज्यान गुमाउने अमेरिकी सैनिकको संख्या १८ पुगेको छ भने घाइतेको संख्या ५०० नाघेको छ।
यो द्वन्द्व फेब्रुअरी २८, २०२६ मा सुरु भएको हो। बिचमा केही समय युद्धविराम भएको थियो भने हाल पुनः तनाव वृद्धि भएको हो। इरानतर्फ पनि ठूलो क्षति भएको रिपोर्ट छ।
यता, लाल सागरमा इरान समर्थित हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरेबियाविरुद्ध नौसेना नाकाबन्दीको घोषणा गरेपछि विश्वव्यापी तेल आपूर्ति र व्यापारको प्रवाह थप जोखिममा परेको छ। हुथी विद्रोहीले नाकाबन्दीको असर देखिन थालेको दाबी पनि गरेको छ।
पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शरीफले अमेरिका र इरानबिच तनाव बढेकोमा गहिरो चिन्ता व्यक्त गर्दै सबै पक्षलाई संयम अपनाउन आग्रह गरेका छन्। यद्यपि, दुवै पक्षबिच गहिरो अविश्वास कायमै रहेकाले मध्यपूर्वमा द्वन्द्व झन् गहिरिँदै गएको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले नागरिक पूर्वाधारमाथिको आक्रमणलाई ‘अस्वीकार्य’ र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उल्लंघन भनेका छन्।
प्रकाशित मिति: ६ श्रावण २०८३, बुधबार
प्रतिक्रिया