मध्यपूर्वको महाविनाश: साउदीमा हुथीहरूको ताण्डव

विश्वकै सबैभन्दा उन्नत र खरबौ डलरका अमेरिकी वायुरक्षा प्रणालीहरूले पूर्ण रूपमा सुरक्षित मानिएको साउदी अरब यतिबेला यमनका हुथी विद्रोहीहरूको अभूतपूर्व र विनाशकारी आक्रमणका कारण गम्भीर सुरक्षा संकटबाट गुज्रिरहेको छ। साउदी अरबको इतिहासमै पहिलो पटक राजधानी रियादको मुटुभित्रै क्रुज मिसाइल तथा ड्रोनका अवशेषहरू नागरिक बस्तीमा खस्न पुगेका छन् भने अर्कोतर्फ साउदी अर्थतन्त्रको मुख्य मेरुदण्ड मानिएको आरामको केन्द्रीय प्रशासनिक मुख्यालयका साथै विश्वकै प्रमुख तेल प्रशोधन केन्द्र र पूर्वाधारहरू माथि समेत ब्यालिस्टिक मिसाइल प्रहार भएको छ। यसले गर्दा सम्पूर्ण खाडी क्षेत्रमा ठूलो त्रास र अस्तव्यस्तता सिर्जना भएको छ।

हुथी विद्रोहीहरूले अपनाएको मिश्रित स्ट्र्याटेजी स्ट्राइक र असिमेट्रिक गुरिल्ला रणनीतिका अगाडि अत्याधुनिक हतियार र महँगा साधनले सुसज्जित साउदी सेना रणमैदान छोडेर भाग्न विवश बनेका छन्। आधुनिक सैन्य विज्ञान र प्रविधिका दाबीहरू यमनका मरुभूमिमा धुलोमा मिल्दै गएका छन् भने साउदी प्रशासन आफ्नो देशको भौगोलिक सुरक्षा दिन असफलप्रायः देखिएको छ। यो आक्रमणले साउदीको मात्र नभई सम्पूर्ण मध्यपूर्वको शक्ति सन्तुलनलाई गम्भीर मोडमा पुर्याएको छ।

अत्याधुनिक अमेरिकी वायुरक्षा प्रणाली र खरबौ डलरको सुरक्षा बजेट हुँदाहुँदै पनि साउदी अरब यमनका हुथी विद्रोहीहरूको मिश्रित हवाई र असममित छापामार आक्रमणका कारण गम्भीर संकटमा फसेको छ। महँगा हतियारको विफलता र क्षेत्रीय साझेदारहरूको तटस्थताले साउदी रक्षा प्रणालीलाई ठूलो चुनौती दिएको छ।

यो द्वन्द्व अब केवल साउदी र यमनबीचको सिमापार झडपमा मात्र सीमित नरही विश्व शक्तिहरूको प्रोक्सी युद्धको रूपमा विकसित भइसकेको छ। इजरायलको रहस्यमय सैन्य प्रस्ताव, इरानको कूटनीतिक मध्यस्थताको नाटक र अमेरिकाको मौन स्वार्थले यस युद्धलाई थप रहस्यमय र जटिल बनाइदिएको छ। साउदी अरबको आर्थिक, सैन्य र राजनीतिक प्रतिष्ठा यतिबेला अत्यन्तै ठूलो परीक्षणको घडीमा उभिएको छ, जसले आगामी दिनमा खाडी क्षेत्रको भविष्य निर्धारण गर्नेछ।

हुथी विद्रोही र साउदीसँगको खटपटको रहस्य

हुथीहरू यमनका एक प्रमुख जैदी सिया मुस्लिम विद्रोही समूह हुन्, जसलाई आधिकारिक रूपमा ‘अन्सारुल्लाह’ भनिन्छ। उनीहरूको इतिहास सन् १९९० को दशकको सुरुदेखि नै यमन सरकारको भेदभावपूर्ण र दमनकारी नीतिको विरोधबाट सुरु भएको थियो। यमनको उत्तरी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने यी समुदायले दशकौसम्म राजनीतिक उपेक्षा, आर्थिक सीमान्तकरण र धार्मिक विभेद सहनुपरेको थियो। यही गहिरो असन्तुष्टि र विद्रोहको ज्वाला पछि संगठित सशस्त्र आन्दोलनमा परिणत भयो, जसले यमनको सत्ता पलटाउनुका साथै साउदी सीमासम्म ठूलो खतरा पैदा गरिदियो।

हुथी विद्रोहीहरूको मुख्य वैचारिक प्रेरणा इरानको क्रान्तिकारी ढाँचाबाट आएको छ, जसले उनीहरूलाई वैचारिक, रणनीतिक र भौतिक ऊर्जा प्रदान गर्दै आएको छ। इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्सले उनीहरूलाई सुरुका दिनदेखि नै हतियार, सैन्य तालीम र प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराउँदै आएको छ। तर पछिल्लो समय हुथीहरू पूर्ण रूपमा परनिर्भरताबाट माथि उठिसकेका छन्। उनीहरूले चीनबाट गुप्त रूपमा आयात गरिएका उच्च प्रविधियुक्त डिजिटल तथा मेकानिकल पार्टपुर्जाहरू प्रयोग गरेर यमनभित्रै आफ्नै प्रिसिजन गाइडेड ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्रहरू उत्पादन गर्न थालेका छन्। यसै क्षमताका कारण उनीहरूले साउदी अरबका टाढा रहेका संवेदनशील लक्ष्यहरूमा समेत सटिक प्रहार गर्न सफल भएका छन्।

साउदी अरब र हुथीहरू बीचको सम्बन्ध बिग्रनुको मुख्य कारण साउदी नेतृत्वको सैन्य गठबन्धनद्वारा यमनमाथि गरिएको बर्बर हवाई हमला र हस्तक्षेप हो। साउदी अरबले यमनको आन्तरिक राजनीतिमा अत्यधिक हस्तक्षेप गर्दै हुथीहरूको दमन गर्न खोजेपछि यो द्वन्द्व सिधा साउदी भूमितर्फ लक्षित हुन पुग्यो। साउदी आक्रमणबाट यमनका हजारौ सर्वसाधारण र तेल डिपोहरू नष्ट भएपछि हुथीहरूले साउदी अर्थतन्त्र र तेल प्रतिष्ठानहरूलाई आफ्ना वैध सैन्य लक्ष्य घोषित गरे। साउदीको यो आक्रामक हस्तक्षेप र हुथीहरूको जवाफी प्रतिशोधले दुई देशबीचको दूरीलाई कहिल्यै नमेटिने खाडलमा परिणत गरिदिएको छ।

यो द्वन्द्व अब स्थानीय झडप मात्र नरही अमेरिका, चीन, इरान र इजरायलको प्रोक्सी युद्ध बनेको छ। इजरायलको सैन्य प्रस्तावलाई साउदीले अस्वीकार गर्नु र बाह्य शक्तिहरूको स्वार्थले खाडी क्षेत्रलाई अस्थिर बनाएको छ। स्थायी शान्तिका लागि अब कूटनीतिक संवाद र स्वतन्त्र सुरक्षा खाका अपरिहार्य बनेको छ।

हुथीहरूको सबैभन्दा ठूलो शक्ति भनेको उनीहरूको उच्च मनोबल, छापामार युद्धकला (असिमेट्रिक वारफेयर) र भूगोलको गहिरो ज्ञान हो। उनीहरू मरुभूमि, पहाड र गुफाहरूलाई रणनीतिक किल्ला बनाएर छोटो लागतमा ठूलो क्षति पुर्याउन सिपालु छन्। उनीहरूको कमजोरी भनेको आधुनिक वायुसेना र औपचारिक राज्यको जस्तो विशाल र संगठित आर्थिक संरचना नहुनु हो। तथापि, उनीहरूले अपनाएको भीषण मरुभूमि छापामार रणनीति शैलीको लडाइले साउदी सेनालाई पूर्ण रूपमा हैरान बनाएको छ। साउदी समर्थित सेनाहरू महँगा आर्मड गाडी र अत्याधुनिक हतियार बोकेर पनि हुथीहरूको मोर्टार र एन्टी-ट्यांक प्रहारबाट जोगाउन असफल हुँदै आएका छन्।

इतिहासदेखि वर्तमानसम्मको यो लडाइले यो प्रष्ट पारेको छ कि हुथीहरूलाई सामान्य विद्रोही मात्र ठानेर साउदी अरबले गरेको गम्भीर भूलले आज देशलाई नै गम्भीर संकटमा धकेलेको छ। यमनको बालुवामा पसिना र रगत बगाएर लडिरहेका हुथीहरू आज मध्यपूर्वका ठूला शक्तिहरूलाई समेत चुनौती दिन सक्ने तागतमा पुगिसकेका छन्। यसले साउदी राजतन्त्रको सुरक्षा रणनीतिलाई पूर्ण रूपमा फेर्न बाध्य बनाएको छ।

साउदीको प्रतिरक्षा र अमेरिकी हतियारको विफलता 

साउदी अरबले आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षा र आकाशको सुरक्षाका लागि विगत लामो समयदेखि खरबौ डलर खर्च गर्दै आएको छ। अमेरिका लगायतका पश्चिमी देशहरूबाट विश्वकै अत्याधुनिक मानिने पेट्रियट र थाड जस्ता महँगा वायुरक्षा प्रणालीहरू खरिद गरेर साउदीले आफ्नो आकाश अभेद्य रहेको दाबी गर्दै आएको थियो। तर यमनका हुथी विद्रोहीहरूले साउदीको राजधानी रियाद र मुख्य विमानस्थलहरूलाई लक्षित गरी लगातार गरिरहेका सफल आक्रमणहरूले यो दाबीलाई पूर्ण रूपमा झूट साबित गरिदिएका छन्। यतिका महँगा हतियार हुँदाहुँदै पनि साउदी अरबले आक्रमण किन विफल पार्न सकिरहेको छैन भन्ने प्रश्नको उत्तर यसको भौगोलिक बनावट र हुथीहरूको युद्धनीतिमा लुकेको छ।

साउदी अरबको असफलताको पहिलो र मुख्य कारण यसको अति विशाल भौगोलिक क्षेत्रफल हो, जसका कारण देशका सिमानाहरू, सहरहरू, तेल प्रशोधन केन्द्रहरू र विमानस्थलहरू चारैतिर छरिएर रहेका छन्। यति ठूलो भूगोललाई एकसाथ शतप्रतिशत सुरक्षित राख्नु प्राविधिक रूपमा असम्भव हुन्छ। दोस्रो मुख्य कारण हुथीहरूले अपनाएको ‘कक्टेल आक्रमण’ हो, जस अन्तर्गत ड्रोन, ब्यालिस्टिक र क्रुज क्षेप्यास्त्रहरू फरक-फरक गति र उचाइमा एकसाथ प्रहार गरिन्छन्। यसले साउदी रडार प्रणालीलाई भ्रमित पार्छ। सबैभन्दा ठूलो आर्थिक विडम्बना के छ भने, हुथीहरूले केही सय डलर पर्ने सस्ता ड्रोनहरू प्रयोग गर्छन् भने तिनलाई खसाल्न साउदीले लाखौ डलर पर्ने महँगा इन्टरसेप्टर क्षेप्यास्त्रहरू खर्चनुपर्छ। यस असममित युद्धले साउदी अर्थतन्त्रमाथि ठूलो आर्थिक भार थपिदिएको छ।

यस्तो संकटको घडीमा साउदी अरबलाई अमेरिकाबाट सोचे जस्तो प्रत्यक्ष सैन्य सहयोग मिलेको छैन। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले गुप्तचर सूचना र सैन्य योजनामा सहयोग गर्ने बताए पनि आफ्ना अमेरिकी सैनिकहरूलाई प्रत्यक्ष युद्धमा उतार्न स्पष्ट रूपमा अस्वीकार गरेको छ। अमेरिकाका लागि मध्यपूर्वमा युद्ध जारी रहनु आफ्ना ठूला रक्षा उद्योगहरूबाट महँगा हतियार बिक्री गर्ने ठूलो व्यापारिक अवसर हो, त्यसैले उनीहरू प्रत्यक्ष लडाइ भन्दा हतियारको व्यापारमा बढी रुचि राख्छन्।

अर्कोतर्फ, साउदी अरबले मक्का र मदिनाको धार्मिक सुरक्षाका साथै मध्यपूर्वमा ‘मुस्लिम नाटो’ को स्वरूप दिने उद्देश्यले पाकिस्तान र टर्की जस्ता प्रमुख देशहरूसँग ‘मक्का संयुक्त रक्षा सम्झौता’ जस्ता साझा रक्षा संयन्त्र बनाएको भए पनि संकटको यस घडीमा ती देशहरू पूर्ण रूपमा मौन र तटस्थ देखिएका छन्। यमनभित्रको प्रत्यक्ष आक्रामक सैन्य अभियानमा आफ्नो सेना पठाउन उनीहरूले स्पष्ट अनिच्छा देखाएका छन्। आन्तरिक आर्थिक संकट, कूटनीतिक जोखिम र क्षेत्रीय जटिलताका कारण पाकिस्तान र टर्की जस्ता सैन्य साझेदारहरू साउदीको यो द्वन्द्व र दलदलमा प्रत्यक्ष फस्न चाहँदैनन्।

मित्रराष्ट्रहरूको यो दोहोरो चरित्र र असहयोगले साउदी अरबलाई झनै एक्ल्याइदिएको छ। अमेरिका हतियार बेचेर मुनाफा कमाउन मात्र व्यस्त छ भने पाकिस्तान र टर्की आफ्ना भूराजनीतिक बाध्यताका कारण पछि हटिरहेका छन्। साउदी अरबले अर्बौ डलर खर्चेर खरिद गरेका हतियारहरूले आफ्नै घरको सुरक्षा दिन नसक्नुले साउदी रक्षा मन्त्रालय भित्र र बाहिर ठूलो निराशा पैदा गरेको छ। आधुनिक सैन्य विज्ञानमा यो घटना एउटा ऐतिहासिक पाठ बनेको छ जहाँ केवल पैसा र महँगा हतियारले मात्र राष्ट्रिय सुरक्षाको पूर्ण ग्यारेन्टी गर्न सक्दैन भन्ने प्रमाणित भएको छ।

इजरायलको प्रस्ताव र साउदीको अस्वीकृती 

राजधानी रियाद र आरामको तेल संयन्त्रमाथि लगातार मिसाइल आक्रमण भइरहेका बेला मध्यपूर्वको राजनीतिमा एक अत्यन्तै रोचक र रहस्यमय घटनाक्रम बाहिर आयो। इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले अमेरिकी मध्यस्थता मार्फत साउदी अरबलाई हुथी विरुद्धको सैन्य अभियानमा संयुक्त रूपमा लड्ने प्रस्ताव पठाए। तर, गम्भीर संकटमा फसेको साउदी अरबले इजरायलको त्यो सैन्य सहयोगको प्रस्तावलाई ठाडै अस्वीकार गर्दै गतिलो झड्का दियो। इजरायलको यो प्रस्तावको पछाडि केवल साउदी सुरक्षाप्रतिको चिन्ता मात्र थिएन, वरू यसको मुख्य उद्देश्य साउदी अरबसँग कूटनीतिक सम्बन्ध सामान्यीकरण गर्नु र इरान विरुद्धको बलियो क्षेत्रीय गठबन्धन बनाउनु थियो।

यदि साउदी अरबले इजरायलको यो प्रस्ताव स्वीकार गरेको भए, त्यसले साउदी जनतामा ठूलो आन्तरिक असन्तुष्टि र राजपरिवारको धार्मिक प्रतिष्ठामा गम्भीर आँच पुर्याउन सक्थ्यो। विशेष गरी प्यालेस्टिनी मुद्दामा संवेदनशील रहेको मुस्लिम जगतमा साउदी राजा पवित्र मस्जिदका संरक्षक भएकाले इजरायलसँगको प्रत्यक्ष सैन्य सहकार्य असह्य हुने थियो। जनतामा रहेको व्यापक असन्तुष्टि र आफ्नो राजनीतिक वैधता गुम्ने डरले गर्दा साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमानले यो ठूलो जोखिम लिन चाहेनन्। यसरी इजरायलले हुथी संकटलाई अवसर बनाएर साउदीसँगको सम्बन्ध जोड्ने र आफ्नो क्षेत्रीय प्रभाव विस्तार गर्ने दाउपेच रचेको थियो, जुन साउदीले समयमै बुझेर विफल पारिदियो।

यसैबीच, अर्कोतिर हुथीहरूको प्रमुख क्षेत्रीय समर्थक मानिएको इरानले आफै अगाडि बढेर साउदी अरब र हुथीहरू बीच शान्तिवार्ता गराउने मध्यस्थताको प्रस्ताव अघि बढाएको छ। एकातर्फ इजरायल सैन्य सहयोगको नाममा साउदीलाई आफ्नो गोटी बनाउन खोज्दैछ भने अर्कोतर्फ इरान कूटनीतिक मध्यस्थता मार्फत मध्यपूर्वमा आफ्नो वर्चस्व र प्रभावलाई अझ बलियो बनाउन उद्यत छ। दुवै कट्टर शत्रुहरूको यो दोहोरो खेलले साउदी अरबलाई गम्भीर भूराजनीतिक दुविधामा पारेको छ। इरानले मध्यस्थता गरेर हुथीहरू माथि आफ्नो पकड देखाउन खोजेको छ भने अमेरिका र इजरायलले यो संकटलाई आफ्नो रणनीतिक स्वार्थ सिद्ध गर्ने साधन बनाएका छन्।

यो सम्पूर्ण द्वन्द्व अब स्थानीय सिमानाबाट बाहिर निस्किएर अमेरिका, चीन, इरान र इजरायल जस्ता वैश्विक शक्तिहरूको जटिल प्रोक्षी युद्धमा रूपान्तरण भइसकेको छ। जहाँ साउदी अरब आफ्नो सार्वभौमिकता, तेल अर्थव्यवस्था र भौगोलिक अखण्डता बचाइराख्न संघर्ष गरिरहेको छ, त्यही विश्व शक्तिहरू भने यही आपत्‌लाई आफ्ना भूराजनीतिक र व्यावसायिक स्वार्थ पूरा गर्ने सुनौलो अवसरका रूपमा हेरिरहेका छन्। साउदी अरबका लागि यो खेल केवल हुथीहरूको क्षेप्यास्त्र रोक्ने चुनौती मात्र होइन, बाह्य शक्तिहरूको रणनीतिक जालबाट आफ्नो देशलाई जोगाउने अग्निपरीक्षा पनि हो।

नेपालका लागि सुरक्षा पाठ 

मध्यपूर्वको यो भीषण संकट र साउदी अरब जस्तो आर्थिक तथा सैन्य रूपमा सम्पन्न राष्ट्रले समेत यमनका हुथी विद्रोहीहरूको असममित र मिश्रित आक्रमणबाट भोगिरहेको सुरक्षा चुनौतीले विकासशील तथा सामरिक रूपमा संवेदनशील अवस्थितिमा रहेको नेपालका लागि अत्यन्त गम्भीर र दूरगामी पाठहरू सिकाएको छ। आधुनिक युगमा राष्ट्रिय सुरक्षा भनेको केवल ठूला हतियार खरिद गर्नु वा परम्परागत सेनाको संख्या बढाउनु मात्र होइन, बरु बदलिदो प्रविधि, सूचना प्रणाली र असममित युद्धकलाका नया चुनौतीहरूसँग जुध्न सक्ने दूरदर्शी क्षमता विकास गर्नु हो भन्ने कुरा यस घटनाले प्रष्ट पारेको छ।

पहिलो र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पाठ प्रविधिगत आत्मनिर्भरता र गुप्तचर संयन्त्रको सुदृढीकरण हो। साउदी अरबले अरबौ डलर खर्चेर खरिद गरेका महँगा अमेरिकी वायुरक्षा प्रणालीहरूले सस्तो लागतका ड्रोन र मिश्रित क्षेप्यास्त्र आक्रमण रोक्न नसकेको यथार्थबाट नेपालले यो बुझ्नुपर्छ कि राष्ट्रिय सुरक्षामा बाह्य प्रविधिमा मात्र शतप्रतिशत निर्भर हुनु घातक हुन सक्छ। नेपाल जस्तो भूराजनीतिक रूपमा संवेदनशील देशले आफ्नै किसिमका आधुनिक साइबर सुरक्षा, हवाई तथा सीमा अनुगमन प्रणाली र अत्याधुनिक गुप्तचर नेटवर्क विकास गर्नुपर्छ, जसले बाह्य वा आन्तरिक सुरक्षा खतराहरूलाई समयमै पहिचान गरी निष्प्रभावी बनाउन सकियोस्।

दोस्रो कूटनीतिक पाठ असंलग्न परराष्ट्र नीति र भूराजनीतिक तटस्थताको कूटनीतिक सन्तुलन हो। मध्यपूर्वको द्वन्द्वमा साउदी अरबलाई अमेरिका, इजरायल, इरान र चीन जस्ता विश्व शक्तिहरूको प्रोक्सी युद्धको मैदान बनाइएको छ र बाह्य शक्तिहरूले आफ्नो स्वार्थका लागि मात्र साउदी संकटलाई प्रयोग गरेका छन्। नेपालको संविधान र परराष्ट्र नीतिको मूल मर्म पनि पञ्चशीलको सिद्धान्त र असंलग्नतामा आधारित छ। नेपालले आफ्ना आन्तरिक मामिलाहरूमा कुनै पनि महाशक्ति राष्ट्रहरूको सैन्य गठबन्धन वा रणनीतिक पासोमा पर्नबाट सचेत हुँदै आफ्नै राष्ट्रिय हितलाई सर्वोपरी राख्ने स्वतन्त्र कूटनीति अपनाउनुपर्छ।

तेस्रो पक्ष आर्थिक र ऊर्जा सुरक्षाको संवेदनशीलतासँग जोडिएको छ। साउदीको आरामको तेल संयन्त्र माथिको प्रहारले खाडीको सम्पूर्ण अर्थव्यवस्था र आपूर्ति शृंखलालाई तहसनहस बनाएको छ, जसको प्रत्यक्ष असर खाडीमा काम गर्ने लाखौ नेपाली श्रमिकहरू र नेपालको रेमिट्यान्स अर्थतन्त्रमा पर्न सक्छ। यसबाट नेपालले भविष्यमा सम्भावित बाह्य आर्थिक वा आपूर्तिको संकटबाट बच्नका लागि आफ्नो वैदेशिक श्रम बजारको विविधीकरण गर्ने, आन्तरिक उत्पादन र रोजगारी सृजनालाई प्राथमिकता दिने तथा ऊर्जा क्षेत्रमा आत्मनिर्भर बन्ने दीर्घकालीन आर्थिक सुरक्षा नीति अविलम्ब लागू गर्नुपर्छ।

चौथो र अन्तिम महत्त्वपूर्ण कदम भनेको आन्तरिक राजनीतिक स्थिरता, सुशासन र राष्ट्रिय एकताको सुदृढीकरण हो। साउदी अरबमा देखिएको आन्तरिक असन्तुष्टि, धार्मिक तथा सामाजिक संवेदनशीलता र बाह्य दबाबको फाइदा उठाएर विरोधीहरूले राज्यलाई कमजोर बनाउने प्रयास गरेका छन्। नेपालले पनि आन्तरिक राजनीतिक खितातानी, अस्थिरता र कमजोर शासन प्रणालीलाई अन्त्य गर्दै राष्ट्रिय एकता बलियो बनाउनु पर्छ। जबसम्म देश भित्रै राजनीतिक स्थायित्व, सामाजिक न्याय र बलियो संस्थागत सुशासन कायम हुँदैन, तबसम्म कुनै पनि बाह्य वा आन्तरिक सुरक्षा चुनौतीलाई प्रभावकारी ढङ्गले परास्त गर्न सकिदैन भन्ने सत्य यो मध्यपूर्वको महासंकटले नेपालका लागि एक गतिलो चेतावनी र पाठ बनेको छ।

निष्कर्ष र मध्यपूर्वको आगामी बाटो

साउदी अरब र हुथी विद्रोहीहरू बीचको यो लडाइले आधुनिक युद्धकला, वायुरक्षा प्रणालीका सिमाहरू र मध्यपूर्वको अस्थिर भूराजनीतिक यथार्थलाई पूर्ण रूपमा छर्लङ्ग पारेको छ। अर्बौ डलरका महँगा हतियार र प्रविधिहरूले मात्र राष्ट्रिय सुरक्षाको पूर्ण ग्यारेन्टी गर्न सक्दैनन् भन्ने गतिलो पाठ यो संकटले साउदी नेतृत्वलाई सिकाइएको छ। बाह्य शक्तिहरूको स्वार्थी दाउपेच र व्यापारिक जालबाट टाढै रहेर साउदी अरबले आफ्ना सुरक्षा नीतिहरूलाई गहिरो रूपमा पुनरावलोकन गर्नुपर्ने बेला आएको छ। शक्ति र हतियारको प्रतिस्पर्धाले मात्र खाडी क्षेत्रमा कहिल्यै पनि स्थायी शान्ति ल्याउन सक्दैन।

मध्यपूर्वको आगामी बाटो पूर्ण रूपमा कूटनीतिक सम्झौता, आपसी विश्वास र क्षेत्रीय संवादमा निर्भर गर्दछ। यदि साउदी अरबले यमनसँगको प्रत्यक्ष द्वन्द्वलाई राजनीतिक माध्यमबाट समाधान गर्ने र इरानसँगको तनावलाई कूटनीतिक रूपमा घटाउने साहस गरेन भने यो खाडी युद्ध अझै भयानक रूपमा फैलिनेछ। बाह्य शक्तिहरूको प्रोक्षी युद्धको सिकार बन्नबाट जोगाउन खाडी देशहरूले आपसी सहयोगको नयाँ र स्वतन्त्र सुरक्षा खाका तयार गर्नुपर्ने आजको अपरिहार्य आवश्यकता हो। शान्तिको मार्ग नै मध्यपूर्वका देशहरूको आर्थिक समृद्धि र स्थायित्वको एकमात्र भरपर्दो बाटो हो।

प्रकाशित मिति: १ कार्तिक २०८३, शनिबार