काठमाडौं – नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले मंगलबारको आफ्नै भाषणमा एउटा रोचक कथानक शैली प्रस्तुत गरे। पछिल्लो समय राजावादी शक्तिहरूको सक्रियता बढिरहेका बेला, पूर्व राजा ज्ञानेन्द्र शाहप्रति दाहाल निरन्तर आक्रामक हुँदै आएका छन्। यसै सन्दर्भमा उनले एउटा प्रतीकात्मक ‘स्क्रिप्ट’ सुनाउँदै गणतन्त्र स्थापनामा आफ्नो र शाहको भूमिकाबारे संकेतपूर्ण टिप्पणी गरे।
दाहालका अनुसार कुनै पनि कथा, उपन्यास वा फिल्ममा जस्तै नेपालमा गणतन्त्र स्थापनाको यात्रामा पनि हिरो र भिलेनको महत्त्वपूर्ण भूमिका रह्यो। उनले आफूलाई हिरोको रूपमा प्रस्तुत गर्दै भने, “म शान्ति प्रक्रियामा प्रवेश गर्ने नायक थिएँ, तर कुनै पनि नायकले मात्र परिवर्तन सम्भव हुँदैन। भिलेन पनि हुनुपर्छ।” उनका अनुसार पूर्व राजा ज्ञानेन्द्र शाहले गणतन्त्रको मार्ग प्रशस्त गर्न भिलेनको रूपमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले।
‘ज्ञानेन्द्रको मूर्खता नै गणतन्त्रका लागि वरदान बन्यो’
अध्यक्ष दाहालले भने, “जब मैले शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेँ, त्यतिबेला ज्ञानेन्द्र राजा थिए। अहिले त उनलाई ‘पूर्व राजा’ भनिन्छ। मैले त्यसबेला नै भनेको थिएँ— हामीले जनयुद्ध र जनक्रान्तिबाट गणतन्त्रको आधार तयार गर्यौं, तर ज्ञानेन्द्रले आफ्नो मूर्खताबाट पनि हामीलाई मद्दत नै गरे।”
उनका अनुसार, यदि ज्ञानेन्द्रले राजनीतिक दलहरूमाथि कठोर दमन नगरेका भए, नेताहरूलाई बारम्बार अपमान नगरेका भए र निरंकुशताको बाटो नअपनाएका भए, राजतन्त्र केही समय अझै टिक्न सक्थ्यो। तर, उनका तानाशाही निर्णयहरूले नै गणतन्त्रको आगमनलाई तीव्र बनाइदियो। “उनले थोरै भए पनि लचकता देखाएका भए, नेताहरूलाई आत्मसमर्पण गर्ने ठाउँ दिएका भए, गणतन्त्रको यात्रा केही ढिलो हुन सक्थ्यो,” दाहालले थपे।
‘राजतन्त्र फर्किने सम्भावना छैन, समाजवादको यात्रा फराकिलो बन्छ’
अहिलेको राजतन्त्र पुनःस्थापनाबारे उठिरहेको बहसलाई उनले सकारात्मक रूपमा व्याख्या गर्दै भने, “यसले नेपाली जनतालाई अझ सचेत बनाउनेछ। यो बहसले समाजवादतर्फको यात्रा अझ फराकिलो पार्नेछ।”
उनको दृढ विश्वास छ कि नेपालमा राजतन्त्र फर्किन सक्दैन। बरु, अहिले भइरहेको बहसले जनतामा नयाँ विचार उत्पन्न गर्नेछ, जसले समाजवादी क्रान्तिको मार्ग प्रशस्त गर्नेछ।
‘कुनै पनि कथा भिलेनविना अपूर्ण हुन्छ’
अध्यक्ष दाहालले आफ्नो धारणा बुझाउन फिल्मी शैलीमा भने, “कुनै पनि कथा, उपन्यास वा फिल्ममा हिरो मात्र भएर हुँदैन। त्यहाँ भिलेन पनि हुनुपर्छ। जब भिलेन सक्रिय हुन्छ, तब मात्र हिरोको विजय सुनिश्चित हुन्छ।”
उनका अनुसार, गणतन्त्र प्राप्तिको यात्रा पनि यस्तै थियो। पूर्व राजा शाहको निरंकुश निर्णयहरूले उनलाई भिलेनको भूमिकामा स्थापित गरिदियो, जसले गणतन्त्रलाई अपरिहार्य बनाइदियो। “ज्ञानेन्द्रले अलिकति कम मूर्खता देखाएको भए, सायद गणतन्त्रको यात्रा यति छिटो सम्भव हुने थिएन। तर, उनले निरंकुशताको चरम सीमा पार गरे, जसले हामीलाई गणतन्त्र स्थापनाको बाटो सहज बनायो,” दाहालले स्पष्ट पारे।
प्रकाशित मिति: ४ चैत्र २०८१, मंगलबार
प्रतिक्रिया