काठमाडौं। राजधानी काठमाडौंमा ट्राफिक व्यवस्थापनमा क्रमिक सुधार देखिन थालेको छ । बढ्दो सवारी चाप, साँघुरा सडक र कमजोर ट्राफिक अनुशासनका बाबजुद पनि काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले प्रविधि, जनचेतना र कडाइको संयोजनबाट केही सकारात्मक परिवर्तन ल्याएको छ ।
काठमाडौं उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका प्रमुख नवराज अधिकारीले विगतको तुलनामा अहिले ट्राफिक व्यवस्थापनमा उल्लेखनीय सुधार भएको बताए ।
उनले ट्राफिक प्रहरीलाई थप अनुशिक्षण, जनचेतनामूलक कार्यक्रम र आधुनिक प्रविधिको प्रयोगलाई प्राथमिकता दिइएको जानकारी दिए ।
ट्राफिक सप्ताह, विद्यालय–केन्द्रित कार्यक्रम, चालक तथा मजदुर शिक्षा र समुदायस्तरको ट्राफिक अवेयरनेस कार्यक्रमले पनि सडक प्रयोगकर्तामा नियमप्रति सचेतना बढाएको उनको भनाइ छ ।
शून्य सहनशीलता नीति
ट्राफिक नियम उल्लंघनमा प्रहरीले ‘शून्य सहनशीलता’ नीति अपनाएको छ । लेन अनुशासन तोड्ने, ट्राफिक लाइट उल्लंघन गर्ने, ओभरस्पिड, मापसे र ड्रग्स सेवन गरेर सवारी चलाउनेहरूलाई कडाइका साथ कारबाही गरिँदै आएको छ । प्रहरी कर्मचारीहरूलाई सडकमा नै खटाएर नियम कार्यान्वयन गर्ने रणनीति अपनाइएको छ ।
प्रविधिको बढ्दो प्रयोग
ट्राफिक व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउन एएनपीआर क्यामेरा, सीसीटिभी, राडार गन र ब्रेथलाइजर जस्ता आधुनिक प्रविधिको प्रयोग बढाइएको छ ।
यसले ‘अनस्पट कारबाही’ लाई पनि सहज बनाएको छ ।
कारबाही घट्नु सकारात्मक संकेत
पछिल्लो समय ट्राफिक कारबाहीको संख्या घट्दो क्रममा रहेको छ ।
अधिकारीले यसलाई कमजोरी नभई सकारात्मक संकेतका रूपमा व्याख्या गरे ।
उनले भने, “कारबाही घट्नुको अर्थ नियम उल्लंघन पनि घट्दै गएको हो ।
हाम्रो लक्ष्य जरिवाना उठाउनु होइन, सडक अनुशासन कायम गर्नु हो ।”
यद्यपि गम्भीर र पटक–पटक नियम उल्लंघन गर्ने चालकको लाइसेन्स खारेजका लागि सिफारिस गर्ने नीति पनि लागू गरिएको छ ।
पूर्वाधार र समन्वय
ट्राफिक लाइटको संख्या ४२ बाट बढाएर ५३ पुर्याइएको छ । किप क्लियर क्षेत्र, स्टप लाइन, रोड मार्किङ र लेन व्यवस्थापनलाई पनि सुधार गरिएको छ ।
महानगरपालिका र यातायात व्यवस्था विभागसँग समन्वय गर्दै पिक एण्ड ड्रप स्टेसन व्यवस्थापन र एकीकृत बसपार्क प्रणाली लागू गर्ने योजना अघि बढाइएको छ ।
चुनौतीहरू
सुधारका प्रयासबीच पनि चुनौती भने कायमै छन् ।
सवारी साधनको तीव्र वृद्धि, सडक पूर्वाधारको कमी, दुईपाङ्ग्रे सवारीको अनियन्त्रित प्रयोग, अव्यवस्थित पार्किङ र सार्वजनिक सवारीको लापरवाही मुख्य समस्या रहेका छन् ।
ट्राफिक प्रहरी प्रमुख अधिकारीले नागरिकको व्यवहारमा परिवर्तन ल्याउनुपर्नेमा जोड दिँदै भने, “आकासे पुल हुँदाहुँदै सडकबाट बाटो काट्ने, हेल्मेट नलगाउने, मोडिफाइड बाइक चलाउने प्रवृत्ति अझै कायम छ ।”
बाइक चोरी पनि चिन्ताको विषय बनेको छ । भदौदेखि चैतसम्म १७३६ वटा मोटरसाइकल चोरी भएका छन् ।
समग्रमा, प्रहरीको प्रयास, प्रविधिको प्रयोग र जनचेतना अभियानले ट्राफिक अनुशासनमा सुधार ल्याए पनि दीर्घकालीन समाधानका लागि पूर्वाधार विकास, नीति कार्यान्वयन र नागरिकको जिम्मेवारीपूर्ण सहभागिता अपरिहार्य रहेको देखिन्छ ।
प्रकाशित मिति: २३ चैत्र २०८२, सोमबार
प्रतिक्रिया