एजेन्सी । इरानको शीर्ष नेतृत्वबारे अन्योल बढिरहेका बेला सर्वोच्च नेता मोजताबा खामेनेई गम्भीर स्वास्थ्य समस्याका कारण कोम सहरमा उपचाररत रहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्। उनी बेहोस अवस्थामा रहेको र राज्य सञ्चालनसम्बन्धी निर्णय प्रक्रियामा सहभागी हुन नसक्ने अवस्थामा पुगेको दाबी गरिएको छ।
बेलायती सञ्चारमाध्यम द टाइम्सले मङ्गलबार सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनमा कूटनीतिक मेमोमा आधारित खुफिया मूल्याङ्कन उद्धृत गर्दै खामेनेईको स्वास्थ्य अवस्था अत्यन्त नाजुक रहेको उल्लेख गरिएको छ। उक्त मेमो अमेरिका र इजरायलका खाडी क्षेत्रीय साझेदारहरूसँग साझा गरिएको गोप्य सूचनामा आधारित रहेको जनाइएको छ।
प्रतिवेदनअनुसार खामेनेई हाल कोममै उपचाररत छन् र शासन सञ्चालनसँग सम्बन्धित कुनै पनि निर्णय प्रक्रियामा संलग्न हुन सक्ने अवस्थामा छैनन्। साथै, उक्त मेमोले पहिलोपटक उनको ठ्याक्कै स्थानसमेत खुलाएको दाबी गरिएको छ।
यस विषयमा अमेरिकी सुरक्षा निकायहरू, विशेषगरी लाई समेत जानकारी रहेको बताइएको छ। वासिङ्टनस्थित इरानको कूटनीतिक सम्पर्क संयन्त्रसँग पनि यसबारे समन्वय गरिएको उल्लेख छ, जसले पाकिस्तानस्थित दूतावासमार्फत आफ्नो गतिविधि सञ्चालन गर्दै आएको जनाइएको छ।
पश्चिम एसियामा द्वन्द्व चर्किएयता खामेनेई सार्वजनिक रूपमा देखिएका छैनन्। यद्यपि, उनका नाममा जारी गरिएका सन्देशहरू भने इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यममार्फत प्रसारण भइरहेका छन्।
उक्त प्रतिवेदनमा खामेनेईको सम्भावित निधनलाई ध्यानमा राख्दै कोममा अन्त्येष्टि तयारीसमेत सुरु गरिएको उल्लेख गरिएको छ, तर यसबारे कुनै आधिकारिक पुष्टि भने भएको छैन।
यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानलाई कडा चेतावनी दिएका छन्। उनले मङ्गलबार राति ८ बजे (पूर्वी समय) सम्म सम्झौतामा नआए देशका पूर्वाधारमा गम्भीर क्षति पुग्ने चेतावनी दिएका हुन्।
ह्वाइट हाउसमा सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले वर्तमान अवस्थालाई ‘निर्णायक चरण’ को संज्ञा दिएका छन्। उनका अनुसार इरानले थप समय मागेपछि १० दिनको अवधि दिइएको थियो, जसको अन्तिम समय अब सकिन लागेको छ।
उनले भने, ‘उनीहरूसँग भोलिसम्म समय छ, त्यसपछि के हुन्छ हेर्नुपर्नेछ। यदि सम्झौता भएन भने त्यहाँ न त पुल रहनेछ, न त विद्युत् केन्द्र—अवस्था झन् जटिल हुनेछ।’
फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको द्वन्द्व सन्दर्भमा ट्रम्पले प्रारम्भमा आफूले सशक्त इरानको सामना गर्नुपरेको भए पनि अहिले परिस्थिति परिवर्तन भएको दाबी गरे। उनले विगतका अमेरिकी प्रशासनहरूले समयमै कदम नचालेको आरोप लगाउँदै वर्तमान रणनीति ढिलो भए पनि आवश्यक रहेको बताए।
‘हामी दशकौँदेखि इरानसँग जुधिरहेका छौँ,’ उनले भने, ‘पहिले नै ठोस कदम चालिएको भए अवस्था फरक हुन सक्थ्यो, तर अहिले पनि आवश्यक निर्णय लिइरहेका छौँ।’
यो समग्र घटनाक्रमले इरानको आन्तरिक शक्ति संरचना, क्षेत्रीय राजनीति तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा थप जटिलता निम्त्याउने संकेत देखिएको छ।
प्रकाशित मिति: २४ चैत्र २०८२, मंगलबार
प्रतिक्रिया