सुर्खेत। जाजरकोटको नलगाड नगरपालिका–१० र ११ को सीमास्थित ताक्सुगाड खोलामा पक्की पुल निर्माणको ठेक्का लागेको करिब ६ वर्ष बितिसक्दा पनि काम अघि बढ्न सकेको छैन। स्थायी पुल नबन्दा वर्षायाममा बनाइएको अस्थायी कजवे पनि बाढीले बगाएपछि भेरी करिडोर भएर यात्रा गर्ने यात्रु, सवारीसाधन र स्थानीयवासी थप समस्यामा परेका छन्।
गत साउन २९ गते ताक्सुगाड खोलामा आएको बाढीले सडकमा बनाइएको कजवे, झोलुङ्गे पुल र पाँचवटा घरसमेत बगाएको थियो। कजवे बगेपछि भेरी करिडोरको आवतजावत प्रभावित बनेको छ भने स्थानीयलाई खोला वारपार गर्न जोखिम मोल्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
पुल निर्माणमा भइरहेको ढिलाइको सबैभन्दा ठूलो असर भने विद्यार्थीमा परेको छ। नलगाड–१० का रोलीलगायत बस्तीबाट नलगाड–११ स्थित गणेश आधारभूत विद्यालयमा पढ्न जाने विद्यार्थी सुरक्षित रूपमा खोला पार गर्न नसक्दा विद्यालय जानबाट वञ्चित भएका छन्।
स्थानीयका अनुसार खोलापारिका मात्रै १०१ विद्यार्थी उक्त विद्यालयमा अध्ययनरत छन्। विद्यालय रहेको चोखा क्षेत्रमा थप ६१ विद्यार्थी अध्ययन गरिरहेका छन्। कजवे बाढीले बगाएपछि खोलापारिका विद्यार्थीको नियमित पठनपाठन रोकिएको हो।
स्थानीय दीपक नेपालीले लामो समय विद्यालय जान नपाउँदा विद्यार्थीको पढाइ प्रभावित भएको बताए। अवस्था यस्तै रहे केही विद्यार्थीले पढाइ नै छाड्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने उनको चिन्ता छ।
विद्यार्थीलाई पढाइबाट पूर्ण रूपमा वञ्चित हुन नदिन दुई ठाउँमा विद्यालय सञ्चालन गर्ने तयारी भइरहेको छ। तर एउटै शिक्षकलाई दुई ठाउँमा बाँडेर पढाउनुपर्ने भएकाले त्यसले पनि पठनपाठनको गुणस्तरमा असर पर्ने स्थानीयको भनाइ छ।
ठेक्का लाग्यो, पुल बनेन
ताक्सुगाडसहित विभिन्न खोलामा पुल निर्माणका लागि २०७७ माघ २ गते ठेक्का सम्झौता भएको थियो। क्याराभान हिराचन जेभीले नलगाड खोला र झिमीखोलामा १५० मिटर पुल निर्माणका लागि १८ करोड ४३ लाख ४३ रुपैयाँमा सम्झौता गरेको थियो।
यस्तै, नलगाड–८ को मैदेखोला, वडा नम्बर ८ र ९ को सीमामा पर्ने त्रात्रगाड खोला तथा वडा नम्बर १० र ११ को सीमामा पर्ने ताक्सुगाडमा पुल निर्माणका लागि रायमाझी क्याराभान जेभीले १३ करोड ५४ लाख ३८ हजार ९०० रुपैयाँमा ठेक्का लिएको थियो। यी पुलहरू १०० मिटरका हुन्।
सम्झौताअनुसार ३६ महिनाभित्र निर्माण सम्पन्न गर्नुपर्ने भए पनि करिब ६ वर्ष बितिसक्दा ताक्सुगाड पुलको निर्माणले गति लिन सकेको छैन।
स्थायी पुल नहुँदा वर्षायाममा भेरी करिडोरको यात्रा जोखिमपूर्ण बन्दै आएको छ। पछिल्लो बाढीले अस्थायी संरचनासमेत बगाएपछि समस्या झन् गम्भीर बनेको स्थानीयको भनाइ छ।
‘आकाशमा बादल देखिए यात्रा रोक्नुपर्ने अवस्था’
नलगाड नगरपालिकाको सचिवालयमा कार्यरत तेज विकले स्थायी पुल निर्माण अघि नबढे र तत्काल बलियो अस्थायी संरचना नबनाए वर्षायाममा भेरी करिडोरको यात्रा झन् जोखिमपूर्ण बन्ने बताए।
‘निर्माण व्यवसायीले लामो समयदेखि ठेक्का लिएर पनि काम सुरु गरेको छैन। अहिले अस्थायी संरचना पनि बाढीले बगाएको छ। नयाँ अस्थायी संरचना नबनाउने हो भने आकाशमा बादल देखिनासाथ भेरी करिडोरको यात्रा स्थगित गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ,’ उनले भने।
उनका अनुसार समस्या यात्रु र सवारीसाधनमा मात्र सीमित छैन। विद्यार्थी विद्यालय जान सकेका छैनन् भने बिरामीलाई उपचारका लागि लैजान, दैनिक उपभोग्य सामग्री ढुवानी गर्न तथा स्थानीयको नियमित आवतजावतमा समेत समस्या भएको छ।
तत्काल कजवे, स्थानीयको माग स्थायी पुल
भेरी करिडोर सडक योजनाले ताक्सुगाडमा तत्काल अस्थायी संरचना निर्माण गर्न निर्माण व्यवसायीलाई आग्रह गरेको जनाएको छ। आवतजावत सहज बनाउन अस्थायी संरचना आवश्यक भएकाले निर्माण व्यवसायीलाई त्यसका लागि आग्रह गरिएको योजनाको भनाइ छ।
तर स्थानीयले अस्थायी संरचना तत्कालको आवश्यकता मात्र भएको भन्दै स्थायी पुल निर्माणलाई प्राथमिकता दिन माग गरेका छन्। हरेक वर्ष बाढीपछि कजवे बनाउने र फेरि बाढीले बगाउने चक्र अन्त्य गर्न पक्की पुल निर्माण तत्काल अघि बढाउनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
नलगाड नगरपालिकाका नगरप्रमुख डम्बर रावतले निर्माण व्यवसायीले फोनसमेत नउठाउने गरेको गुनासो गरेका छन्। पुल निर्माण संघीय सरकारको योजनाअन्तर्गत रहेकाले नगरपालिकाले प्रत्यक्ष निर्माण गर्न नसके पनि सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरी तत्काल अस्थायी आवतजावतको व्यवस्था मिलाउन र स्थायी पुल निर्माण अघि बढाउन दबाब दिइरहेको उनले बताए।
सडकदेखि विद्यालयसम्म असर
ताक्सुगाडमा पुल नबन्दा समस्या भेरी करिडोरको यातायातमा मात्र सीमित छैन। स्थानीय बस्तीको दैनिक आवतजावत प्रभावित भएको छ, बाढीले घर र झोलुङ्गे पुल बगाएको छ र सबैभन्दा गम्भीर असर बालबालिकाको शिक्षामा परेको छ।
खोलापारिबाट गणेश आधारभूत विद्यालय जाने १०१ विद्यार्थी विद्यालय पुग्न नसक्नुले पुल निर्माणको ढिलाइले नागरिकको आधारभूत सेवासमेत प्रभावित भएको स्थानीय बताउँछन्।
विद्यालय दुई ठाउँमा सञ्चालन गर्ने तयारी भए पनि शिक्षक अभावका कारण एउटै शिक्षकलाई दुई ठाउँमा पढाउनुपर्ने अवस्था छ। यसले विद्यार्थीलाई विद्यालयसम्म पुर्याउने मात्र होइन, नियमित र गुणस्तरीय शिक्षा दिने विषयसमेत चुनौतीपूर्ण बनाएको छ।
पुल निर्माणमा भइरहेको ढिलाइले ठेक्का व्यवस्थापन र सरकारी अनुगमनमाथि समेत प्रश्न उठेको छ। सम्झौता भएको लामो समयसम्म काम अघि नबढ्नु, पटक–पटक अस्थायी संरचनामा निर्भर हुनुपर्ने अवस्था आउनु र बाढीले कजवे बगाएपछि पनि स्थायी समाधान नदेखिनुले सम्बन्धित निकायको जवाफदेहितामाथि प्रश्न उठेको स्थानीयको भनाइ छ।
स्थानीयवासी गणेश सिंहले निर्माण व्यवसायीले सम्झौताअनुसार काम नगरेको भए सम्झौतामा उल्लेखित प्रावधानअनुसार के कारबाही भयो भन्ने विषय स्पष्ट हुनुपर्ने बताए। म्याद थपिएको भए त्यसको आधार र थपिएको अवधिमा पनि काम अघि नबढ्नुको कारण सार्वजनिक हुनुपर्ने उनको माग छ।
ताक्सुगाडका स्थानीयका लागि अहिले तत्काल सुरक्षित आवतजावतको व्यवस्था आवश्यक भए पनि दीर्घकालीन समाधान भने स्थायी पुल नै हो। भेरी करिडोर कर्णालीका दुर्गम क्षेत्रलाई जोड्ने महत्वपूर्ण सडक भएकाले एउटा पुल वर्षौँसम्म अलपत्र पर्दा त्यसको प्रत्यक्ष असर नागरिकको दैनिकी, शिक्षा, स्वास्थ्य र यातायातमा परेको छ।
साउन २९ गतेको बाढीले कजवे बगाएपछि ताक्सुगाडको समस्या फेरि सतहमा आएको हो। तर समस्या बाढीपछि मात्र सुरु भएको होइन—पुल निर्माणको ठेक्का लागेर पनि वर्षौँसम्म काम अघि नबढेको अवस्थादेखि नै स्थानीयले यसको मार खेप्दै आएका छन्।
अहिले बाढीले अस्थायी संरचना बगाएको छ, विद्यार्थी विद्यालय जान पाएका छैनन्, स्थानीय जोखिम मोलेर खोला पार गर्न बाध्य छन् र वर्षा हुनेबित्तिकै भेरी करिडोरको यात्रा अनिश्चित बन्ने गरेको नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी नलगाड नगर समितिका उपाध्यक्ष प्रचण्ड वलीले बताए।
प्रकाशित मिति: २० भाद्र २०८३, शनिबार
प्रतिक्रिया