काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) भित्र फरक विचार राख्ने, नीतिगत विषयमा प्रश्न उठाउने र पार्टी नेतृत्वसमक्ष समेत आफ्ना धारणा स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गर्ने नेता हुन् ‘गणेश अम्गाई’ ।
नेपाली सेनामा करिब दुई दशक अधिकृतका रूपमा सेवा गरेका अम्गाई सैन्य जीवनबाट राजनीतिमा प्रवेश गरेका व्यक्तित्व हुन्। अनुशासन, रणनीतिक सोच र राजनीतिक शास्त्रको अध्ययनलाई आफ्नो राजनीतिक दृष्टिकोणसँग जोड्दै आएका उनी समकालीन राजनीतिक वृत्तमा फरक पहिचान बनाउन प्रयासरत छन्।
नेपाली सेनाको मेजर पदबाट राजीनामा दिएर सक्रिय राजनीतिमा होमिएका अम्गाईको परिचय राजनीतिक कार्यकर्तामा मात्र सीमित छैन। उनी राजनीतिशास्त्रका अध्येता, लेखक तथा वैचारिक बहसमा रुचि राख्ने व्यक्तित्वसमेत हुन्। सैन्य सेवाका क्रममा हासिल गरेको अनुभव, विश्लेषणात्मक क्षमता र प्राज्ञिक अध्ययनले उनको राजनीतिक दृष्टिकोणलाई थप विशिष्ट बनाएको देखिन्छ।
रास्वपाभित्र अम्गाईलाई स्थापित राजनीतिक भाष्यभन्दा फरक ढंगले सोच्ने र विषयवस्तुको गहिराइसम्म पुगेर विश्लेषण गर्ने व्यक्तिका रूपमा चिनिन्छ। उनी पार्टीका नीतिगत निर्णय, संगठनात्मक अभ्यास र राजनीतिक कार्यशैलीबारे आफ्ना धारणा खुलेर राख्छन्। उनको स्पष्ट अभिव्यक्ति र आलोचनात्मक दृष्टिकोणले पार्टीभित्र वैचारिक बहसलाई महत्त्व दिने एउटा फरक धारको प्रतिनिधित्व गर्ने गरेको देखिन्छ ।
अम्गाई लोकतान्त्रिक व्यवस्थाका पक्षधर हुन्। यद्यपि, विद्यमान संसदीय लोकतन्त्रका संरचनागत कमजोरी, राजनीतिक विकृति र शासन सञ्चालनका समस्यामा व्यापक सुधार आवश्यक रहेको उनको दृष्टिकोण छ। लोकतन्त्र केवल निर्वाचन र प्रतिनिधित्वमा सीमित नभई सुशासन, जवाफदेहिता, पारदर्शिता र नागरिकको वास्तविक हितसँग जोडिनुपर्ने उनको राजनीतिक मान्यता देखिन्छ।
परम्परागत राजनीतिक अभ्यास, नीतिगत असंगति र प्रशासनिक शिथिलताप्रति उनले आलोचनात्मक दृष्टिकोण राख्दै आएका छन्। राजनीतिक परिवर्तनलाई केवल नेतृत्व परिवर्तनका रूपमा नभई राज्य सञ्चालनको सोच, संरचना र कार्यशैलीमा सुधार ल्याउने प्रक्रियाका रूपमा बुझ्नुपर्ने उनको धारणा छ।
सैन्य सेवाबाट प्राप्त अनुशासन, राजनीतिशास्त्रको अध्ययन र समकालीन राजनीतिक घटनाक्रमको विश्लेषणलाई एकै ठाउँमा जोड्ने अम्गाईको प्रयासले उनलाई रास्वपाभित्र फरक वैचारिक पहिचान दिलाएको छ। पार्टीभित्र आलोचनात्मक चेत, नीतिगत स्पष्टता र वैचारिक बहसको आवश्यकता महसुस भइरहेका बेला उनीजस्ता फरक दृष्टिकोण राख्ने व्यक्तित्वको भूमिका थप महत्त्वपूर्ण हुने देखिन्छ ।
नेपाली राजनीतिमा व्यक्ति केन्द्रित बहस र परम्परागत शक्ति अभ्यासभन्दा माथि उठेर नीति, विचार र संस्थागत सुधारलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बहस चलिरहेका बेला गणेश अम्गाईको राजनीतिक यात्रा र वैचारिक दृष्टिकोणलाई चासोका साथ हेरिएको छ।
प्रकाशित मिति: २० कार्तिक २०८३, शुक्रबार
प्रतिक्रिया