काठमाडौं — नारायणहिटीस्थित श्री चतुर्व्यूह नारायण मन्दिरमा आयोजित ऐतिहासिक चतुर्व्यूह नारायण खटयात्रा भक्तिमय तथा उल्लासपूर्ण वातावरणमा सम्पन्न भएको छ। श्रीकृष्ण जन्माष्टमी तथा चतुर्व्यूह नारायणसँग सम्बन्धित परम्परागत धार्मिक उत्सवअन्तर्गत आयोजना गरिएको खटयात्रामा ठूलो संख्यामा श्रद्धालु भक्तजनहरूको सहभागिता रहेको थियो।
प्राचीन धार्मिक, सांस्कृतिक तथा ऐतिहासिक परम्परालाई निरन्तरता दिँदै आयोजित उत्सवमा विशेष पूजा–आराधना, भजन–कीर्तन, आरती, शास्त्रीय नृत्य, खटयात्रा तथा भोजन–प्रसाद वितरणलगायत विविध धार्मिक कार्यक्रम सम्पन्न गरिएको थियो।
खटयात्राका क्रममा भगवान् चतुर्व्यूह नारायणको खटलाई नारायणहिटीस्थित चतुर्व्यूह नारायण मन्दिरबाट नगर परिक्रमा गराइएको थियो। यात्रा हिटी धिरनारायण, रत्नपार्क, भोटाहिटी, हनुमानढोका, अशोक विनायक, भेडासिंह, किलागल र इन्द्रचोक हुँदै काष्ठमण्डप क्षेत्रसम्म पुगेपछि पुनः नारायणहिटीस्थित चतुर्व्यूह नारायण मन्दिरमा फर्काइएको थियो।
नारायणहिटी नारायणस्थान गुठी व्यवस्थापन समितिका सचिव हरिकृष्ण दाहालले चतुर्व्यूह नारायण खटयात्रा नारायणहिटी क्षेत्रको महत्वपूर्ण तथा प्राचीन धार्मिक–सांस्कृतिक परम्परा भएको जानकारी दिए। पुस्तौंदेखि निरन्तर चल्दै आएको यस परम्पराको संरक्षण र नयाँ पुस्तासम्म हस्तान्तरण गर्नु सबैको साझा दायित्व भएको उनले बताए।
उनका अनुसार, हिन्दू सनातन धर्म परम्पराअन्तर्गत चतुर्व्यूह नारायणको विशेष धार्मिक महत्त्व रहेको छ। भगवान् विष्णुका वासुदेव, सङ्कर्षण, प्रद्युम्न र अनिरुद्ध गरी चार स्वरूपलाई चतुर्व्यूहका रूपमा पूजा गर्ने धार्मिक मान्यता रहँदै आएको छ।
“यो केवल एउटा धार्मिक यात्रा मात्र होइन, काठमाडौंको मौलिक सभ्यता, संस्कृति, सम्पदा र सामुदायिक एकताको जीवन्त अभिव्यक्ति पनि हो,” सचिव दाहालले जानकारी दिँदै भने, “यस्ता परम्पराको संरक्षण, संवर्द्धन र निरन्तरताका लागि सबै पक्षको सहकार्य आवश्यक छ।”
विशेषगरी श्रीकृष्ण जन्माष्टमीको अवसरमा चतुर्व्यूह नारायणको विशेष पूजा–आराधना गरिने परम्परा रहेको छ। त्यसपछि भगवानको खटलाई विधिपूर्वक सजाएर बाजागाजा, भक्तजन तथा धार्मिक समूहको सहभागितामा काठमाडौंका ऐतिहासिक क्षेत्रहरूको नगर परिक्रमा गराउने चलन रहँदै आएको छ।
खटयात्राको क्रममा विभिन्न स्थानमा स्थानीय बासिन्दा तथा श्रद्धालुहरूले भगवान्को दर्शन गर्ने, पूजा–आराधना गर्ने र प्रसाद ग्रहण गर्ने परम्परा रहेको छ। यसले धार्मिक आस्थासँगै समुदायबीचको सामाजिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्धलाई समेत सुदृढ बनाउने विश्वास गरिएको छ।
प्राचीन संस्कृति र परम्पराको जीवन्त प्रतीक
चतुर्व्यूह नारायण खटयात्रा केवल धार्मिक अनुष्ठानमा सीमित नरही काठमाडौंको प्राचीन संस्कृति, जात्रा परम्परा, सामुदायिक सहभागिता र हिन्दू सनातन धार्मिक आस्थाको जीवन्त प्रतीकका रूपमा समेत महत्वपूर्ण मानिन्छ।
पुस्तौंदेखि निरन्तर चलिआएको यस परम्पराले नयाँ पुस्तालाई आफ्नो मौलिक धर्म, संस्कृति, सभ्यता र सम्पदासँग जोड्ने महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएको छ। नारायणहिटी क्षेत्रको धार्मिक पहिचानसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको चतुर्व्यूह नारायण खटयात्राले काठमाडौं उपत्यकाको ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र निरन्तरतामा पनि योगदान पुर्याउँदै आएको छ।
यस वर्षको खटयात्राले पनि काठमाडौंको मौलिक धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्पराप्रति श्रद्धा, सहभागिता र अपनत्वलाई थप बलियो बनाएको नारायणहिटी नारायणस्थान गुठी व्यवस्थापन समितिले जनाएको छ।
प्रकाशित मिति: २१ भाद्र २०८३, आइतबार
प्रतिक्रिया