काठमाडौं । नेकपा (एमाले)का कार्यकर्ताहरूले भदौ २४ मा काठमाडौंसहित देशका विभिन्न स्थानमा भएका सार्वजनिक भवन तथा सम्पत्तिमाथिको आगजनी र तोडफोडलाई आज पनि ‘प्रतिरोधको प्रतीक’का रूपमा प्रस्तुत गर्ने गरेका छन्। एमालेको ११औँ महाधिवेशनमा समेत सोही घटनालाई ‘ग्लोरिफाइ’ गर्दै तत्कालीन प्रधानमन्त्री तथा पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वलाई正 ठहर्याउने प्रयास भएको थियो।
तर भदौ २४ सम्म आइपुग्नुअघि के–के भयो भन्ने प्रश्नमा भने एमाले नेतृत्व र कार्यकर्ताहरू प्रायः मौन देखिन्छन्। घटनाको पृष्ठभूमि र कारणबारे सार्वजनिक बहस गर्न उनीहरू इच्छुक देखिँदैनन्।
भदौ २३ गते, ओली नेतृत्वकै सरकारको पालामा, काठमाडौंको बानेश्वर क्षेत्रमा भ्रष्टाचार, कुशासन र सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्धको विरोधमा सडकमा उत्रिएका जेन–जी पुस्ताका आन्दोलनकारीमाथि सुरक्षाकर्मीले गोली चलाएका थिए। सो घटनामा काठमाडौंमै १९ जनासहित देशभर कम्तीमा २३ जनाको ज्यान गएको तथ्य सार्वजनिक भएको छ।
यस घटनाको नैतिक जिम्मेवारी तत्कालीन प्रधानमन्त्री ओलीले अहिलेसम्म स्वीकार गरेका छैनन्। यद्यपि, सोही सरकारमा गृहमन्त्री रहेका नेपाली कांग्रेसका नेता रमेश लेखकले घटनाको जिम्मेवारी लिँदै सोही दिन पदबाट राजीनामा दिएका थिए।
भदौ २३ को घटनाप्रति बढ्दो जनआक्रोशकै बीच भदौ २४ गते देशभर आन्दोलन चर्किएको थियो। सोही दिन प्रधानमन्त्री ओलीले पदबाट राजीनामा दिएका थिए र उनी सुरक्षाका कारण सेनाको हेलिकोप्टरमार्फत सुरक्षित स्थानमा पुगेको बताइन्छ। त्यसपछिका केही दिन उनी सैनिक अड्डामा बसेको चर्चा समेत सार्वजनिक भएको थियो।
त्यसपछि गठन भएको सुशीला कार्की नेतृत्वको सरकारले उक्त घटनाबारे न्यायिक जाँचबुझ आयोग गठन गरेको थियो। आयोगमा ओलीले बयान दिएका भए पनि प्रतिवेदन अझै सार्वजनिक भइसकेको छैन।
यसैबीच, अन्तरिम सरकारले घोषणा गरेको आम निर्वाचन फागुन २१ गते हुँदैछ। उम्मेदवारी दर्ता, दाबी–विरोधलगायत प्रक्रिया सम्पन्न भइसकेका छन् भने अहिले देशभर चुनावी प्रचार तीव्र बनेको छ।
निर्वाचनको केन्द्रविन्दु बनेको क्षेत्रमध्ये एक हो — झापा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ५। जहाँ एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीविरुद्ध राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका वरिष्ठ नेता बालेन शाह प्रत्यक्ष चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन्।
झापा–५ मा दुवै पक्षका तर्फबाट आक्रामक प्रचार कार्यक्रम चलिरहेका छन्। यसैक्रममा आइतबार नयाँ राजनीतिक बहस सुरु भयो, जब ओलीले आगामी प्रधानमन्त्रीका सम्भावित उम्मेदवारबीच सार्वजनिक बहस (डिबेट) हुनुपर्ने प्रस्ताव अघि सारे।
ओलीले आफू डिबेटका लागि तयार रहेको र अन्य नेताहरूलाई पनि सहभागी हुन आह्वान गरे। तर, बालेन शाहले भने उक्त डिबेटमा सहभागी नहुने स्पष्ट प्रतिक्रिया दिए।
बालेनको असहमतिसँगै उनको तर्क पनि सार्वजनिक भयो। उनले भदौ २३ मा भएको गोलीकाण्डको स्मरण गराउँदै त्यसको नैतिक जिम्मेवारी नलिने नेतासँग एउटै मञ्चमा उभिनु आफैँमा गलत सन्देश जाने बताए। उनका अनुसार, भदौ २४ का घटनालाई ‘आतंक’को रूपमा प्रस्तुत गरिए पनि त्यसअघिको राज्यद्वारा गरिएको हिंसा ढाकछोप गर्न खोजिएको छ।
बालेनको यो अभिव्यक्तिले उनी झापा–५ बाट ओलीसँग प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धामा किन उत्रिएका छन् भन्ने राजनीतिक सन्देश स्पष्ट गर्छ। उनका समर्थकहरूका अनुसार, जेन–जी पुस्तामाथि भएको हिंसाको जिम्मेवारी नलिने नेतृत्वलाई सदनमा पुग्न नदिनु नै उनको मुख्य उद्देश्य हो।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, भदौ २३ को घटनालाई कसरी हेर्ने भन्ने प्रश्न झापा–५ को निर्वाचनमा निर्णायक मुद्दा बन्न सक्छ। यदि मतदाताले उक्त घटनामा ओलीलाई जिम्मेवार ठाने, त्यसले चुनावी परिणाममा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
यति मात्र होइन, विश्लेषकहरूको भनाइमा, जबसम्म ओलीले भदौ २३ मा ज्यान गुमाएकाहरूको विषयमा स्पष्ट रूपमा नैतिक जिम्मेवारी लिँदैनन् र भदौ २४ मा सत्ता गुमाउनुको कारणबारे सार्वजनिक रूपमा जवाफ दिँदैनन्, उनी आगामी प्रधानमन्त्रीका रूपमा सर्वस्वीकार्य बन्न कठिन देखिन्छ।
अब प्रश्न झापा–५ का मतदातामाझ केन्द्रित भएको छ,फागुन २१ मा हुने निर्वाचनमा उनीहरूले विगतका घटनालाई कसरी मूल्याङ्कन गर्नेछन् भन्ने नै आगामी राजनीतिक दिशाको संकेत बन्नेछ।
प्रकाशित मिति: ११ माघ २०८२, आइतबार
प्रतिक्रिया