काठमाडौं । गगन थापा नेपाली कांग्रेसभित्र दुई दशकदेखि उदाउँदै आएको एक प्रभावशाली युवा नेतृत्वका रूपमा चिनिन्छन्। विशेष महाधिवेशनमार्फत पार्टीको नेतृत्व सम्हाल्दा उनलाई ‘परिवर्तनको संवाहक’ भनेर व्यापक अपेक्षा गरिएको थियो। तर, नेतृत्व सम्हालेको छोटो अवधिमै आएको निर्वाचन परिणामले ती अपेक्षामा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
निर्वाचनमा पार्टीले सिट गुमाउनु र स्वयं सभापति थापाको पराजयले उनको व्यक्तिगत छविमा मात्र होइन, समग्र कांग्रेस किन गतिशील हुन सकेन भन्ने बहसलाई पनि तीव्र बनाएको छ। यसले देखाउँछ—व्यक्तिगत लोकप्रियता मात्रले संगठनलाई जिताउन पर्याप्त हुँदैन।
पार्टीभित्रको संरचना अझै पुरानै शक्ति समीकरणमा अडिएको थियो। शेरबहादुर देउवा निकट समूहले नयाँ नेतृत्वलाई सहज रूपमा स्वीकार गर्न नसक्दा आन्तरिक असहयोग देखियो। केन्द्रमा थापाको सक्रियता देखिए पनि जिल्ला र गाउँ तहमा गुटगत स्वार्थ र पुरानै कार्यशैलीले पार्टीलाई प्रभावकारी रूपमा अघि बढ्न दिएन।
यसैबीच, काठमाडौं–४ जस्तो सुरक्षित क्षेत्र छोडेर सर्लाही–४ मा चुनाव लड्ने निर्णय पनि उनको लागि रणनीतिक रूपमा महँगो सावित भयो। यसले उनलाई आफ्नै क्षेत्रमा सीमित बनायो, जसका कारण देशभरका उम्मेदवारहरूलाई समन्वय गर्ने र ऊर्जा दिने अवसर गुम्यो।
अर्कोतर्फ, पछिल्लो समय नेपाली राजनीतिमा देखिएको ‘एन्टी–इन्कम्बेन्सी’ प्रवृत्तिले पनि थापालाई असर गर्यो। मतदाताले उनलाई नयाँ अनुहार भए पनि पुरानै पार्टीको प्रतिनिधिका रूपमा हेरे। यसै सन्दर्भमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी जस्ता नयाँ शक्तिहरूले “पुरानोलाई विस्थापन गर्ने” नाराका साथ जनमत आकर्षित गर्न सफल भए।
थापाले कांग्रेसभित्रै सुधारको प्रयास गरे पनि मतदाताले बाहिरबाट आएको विकल्पलाई बढी विश्वासयोग्य ठाने। परिणामस्वरूप, उनको व्यक्तित्वले पार्टीलाई उचाइमा पुर्याउने अपेक्षा नयाँ राजनीतिक लहरअगाडि कमजोर देखियो।
समयको अभाव पनि अर्को चुनौती बन्यो। विशेष महाधिवेशन र आम निर्वाचनबीचको छोटो अन्तरालका कारण उनले संगठनात्मक सुधारका महत्त्वपूर्ण कामहरू—जस्तै विधान संशोधन, भ्रातृ संस्थाहरूको पुनर्गठन, सदस्यता विस्तार—सम्पन्न गर्न सकेनन्।
विशेषगरी नेपाल विद्यार्थी संघ र तरुण दल जस्ता युवा संगठनहरू निष्क्रियजस्तै रहँदा चुनावी मैदानमा कांग्रेसको युवा शक्ति देखिएन। यसले ‘परिवर्तन’ को नारालाई व्यवहारमा उतार्न थप कठिन बनायो।
समग्रमा, गगन थापाको नेतृत्वमा कांग्रेसले अपेक्षित गति लिन नसक्नु व्यक्तिगत असफलताभन्दा बढी संगठनात्मक जडता र आन्तरिक अन्तर्घातको परिणाम हो। दशकौँदेखि जरा गाडेको पुरानो संरचना परिवर्तन नगरी नयाँ ऊर्जा मात्रले पार्टीलाई अघि बढाउन सकिँदैन भन्ने स्पष्ट भएको छ।
अब संसद् बाहिर रहेका गगन थापाका लागि यो पराजय एक अवसर पनि हुन सक्छ। यदि उनले संगठनको आधार तहदेखि पुनर्गठन गर्ने, गुटगत राजनीतिलाई कमजोर बनाउने र स्पष्ट वैचारिक दिशा दिने साहस देखाए भने कांग्रेस पुनः उभिन सक्छ। अन्यथा, उनको नेतृत्व ‘आशालाग्दो तर परिणामहीन’ प्रयासका रूपमा सीमित रहने जोखिम अझ बढ्नेछ।
प्रकाशित मिति: २७ चैत्र २०८२, शुक्रबार
प्रतिक्रिया