काठमाडौं। इरानले विश्वको सबैभन्दा महत्वपूर्ण जलमार्ग हर्मुज जलडमरूमाथिको आफ्नो नियन्त्रण कहिल्यै नत्याग्ने स्पष्ट पारेको छ ।
इरानी संसदको राष्ट्रिय सुरक्षा तथा विदेश नीति समितिका अध्यक्ष तथा इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी) का पूर्व कमान्डर इब्राहिम अजीजीले बीबीसीसँगको अन्तर्वार्तामा यो कुरा बताएका हुन् ।
अजीजीले भने, “हर्मुज जलडमरूबाट जहाजहरूलाई जान दिने वा नदिने भन्ने निर्णय इरानले नै गर्नेछ । यो इरानको अविच्छेद्य अधिकार हो ।”
उनले यो अधिकार कहिल्यै छोडिने नभएको र आवश्यकता अनुसार इरानले स्ट्रेटको प्रयोग गर्ने बताए ।
उनले थप भने, “यो इरानसँग शत्रुको सामना गर्न रहेका शक्तिहरू मध्ये एक हो ।”
अजीजीले अब यससम्बन्धी नयाँ कानून बनाउने र संसदमा विधेयक पेश गर्ने तयारी भइरहेको पनि दाबी गरेका छन् ।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार व्यापारिक जहाजहरूलाई मात्र इरानी सेनाको अनुमति लिएर, तोकिएका मार्गबाट र इरानी जनताको ‘उचित शुल्क’ तिरेर मात्र स्ट्रेट पार गर्न दिइने बताइएको छ ।
यो बयान अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले हर्मुज जलडमरू पूर्ण रूपमा खुला भएको दाबी गरेपछि आएको हो ।
ट्रम्पले स्ट्रेट खुला भएको बताए पनि इरानी सरकारी मिडिया र सेनाले केही घण्टामै स्ट्रेट फेरि बन्द भएको वा कडा नियन्त्रणमा रहेको जनाएका थिए ।
इरानले अमेरिकाले आफ्ना बन्दरगाहहरूमा नाकाबन्दी जारी राखेकाले स्ट्रेटमा कडा व्यवस्था लागू गरेको बताएको छ ।
इब्राहिम अजीजीले अमेरिकी व्यवहारलाई ‘विश्वासघात’ को संज्ञा दिँदै यो कदम अमेरिकी कारबाहीको प्रत्यक्ष जवाफ भएको स्पष्ट पारेका छन् ।
उनले अमेरिकालाई ‘सत्य 왜ंग्याउने’ गरेको आरोप पनि लगाए ।
हर्मुज जलडमरू विश्वको तेल आपूर्तिको करिब २० प्रतिशत ओगट्ने रणनीतिक महत्वको जलमार्ग हो ।
इरानले यसलाई बारम्बार आफ्नो रणनीतिक शक्ति भनेर उल्लेख गर्दै आएको छ ।
हाल अमेरिका–इरानबीचको तनाव र नाकाबन्दीका कारण स्ट्रेटमा बारम्बार अवरोध र उलटफेर भइरहेको छ ।
इरानी पक्षले स्ट्रेटमा नयाँ समुद्री व्यवस्था लागू गरेको बताएको छ भने अमेरिकी पक्षले यसलाई ‘ब्ल्याकमेल’ को प्रयास भनेर अस्वीकार गर्दै आफ्नो नाकाबन्दी कायम राख्ने बताएको छ ।
दुवै पक्षबीच वार्ता भइरहे पनि हर्मुज जलडमरूमाथिको नियन्त्रणको मुद्दा अझै जटिल बन्दै गएको देखिन्छ ।
यो घटनाक्रमले क्षेत्रीय तनाव बढाएको छ र विश्वव्यापी तेल आपूर्ति तथा मूल्यमा प्रभाव पारिरहेको छ ।
प्रकाशित मिति: ७ बैशाख २०८३, सोमबार
प्रतिक्रिया