काठमाडौं । अमेरिकी अन्तरिक्ष कम्पनी स्पेसएक्सको स्टारशिप रकेट शुक्रबार सफलतापूर्वक अन्तरिक्षको कक्षमा पुगेको छ। तर पहिलो चरणको बूस्टर मेक्सिकोको खाडीमा खसेपछि रकेटका दुवै भागलाई प्रक्षेपण स्थलमा सुरक्षित फिर्ता ल्याउने कम्पनीको योजना अधुरै रहेको छ।
टेक्सासस्थित प्रक्षेपण स्थलमा फर्काएर मेकानिकल हातको सहायताले समात्ने योजना बनाइएको बूस्टरलाई उडानपछि समुद्रतर्फ मोडिएको थियो। बूस्टर फिर्ता ल्याउने प्रयास सफल नभए पनि स्टारशिपले आफ्नो यात्रा भने जारी राखेको छ।
कम्पनीका अनुसार स्टारशिपले कक्षमा पुगेको केही समयपछि २६ वटा उन्नत स्टारलिंक उपग्रह तैनाथ गरेको छ। यसले करिब २७५ किलोमिटर उचाइमा पृथ्वीको १५ पटक परिक्रमा गर्ने र त्यसपछि प्रक्षेपण स्थलमा फर्कने योजना छ। उडान करिब २२ घण्टासम्म चल्न सक्ने बताइएको छ।
यो स्टारशिपलाई कक्षबाट फर्काएर प्रक्षेपण टावरमा जडान गरिएका विशाल यान्त्रिक हातले समात्ने पहिलो प्रयास हुनेछ। यसअघि कम्पनीले स्टारबेसमा तीन पटक बूस्टर समात्न सफलता पाइसकेको थियो।
स्पेसएक्सको मुख्य लक्ष्य रकेटका दुवै भाग पुनः प्रयोग गर्न सकिने बनाउनु हो। यसले भविष्यमा चन्द्रमामा आधार निर्माण गर्न र मंगल ग्रहमा मानव पठाउन आवश्यक पर्ने नियमित तथा कम खर्चिला अन्तरिक्ष उडान सम्भव बनाउने कम्पनीको विश्वास छ।
स्पेसएक्सकी प्रक्षेपण टिप्पणीकार केट टाइसले बूस्टर फिर्ता ल्याउन नसकिएको घटनाप्रति निराशा व्यक्त गर्दै प्रक्षेपण स्थलको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न कडा जाँच गरिएको बताइन्। तर बूस्टरलाई समुद्रतर्फ मोड्नुपर्ने अवस्था किन आयो भन्नेबारे कम्पनीले स्पष्ट कारण सार्वजनिक गरेको छैन।
यो चन्द्रमा र मंगल ग्रह अभियानका लागि विकास गरिएको ७२ मिटर लामो बूस्टरको नयाँ संस्करणलाई समात्ने पहिलो प्रयास थियो। त्यसैगरी ५२ मिटर लामो अन्तरिक्षयानलाई पनि पहिलोपटक प्रक्षेपण स्थलमै समात्ने योजना बनाइएको छ। दुवै जोड्दा स्टारशिप रकेटको कुल उचाइ १२४ मिटर हुन्छ।
यसअघि भएका १४ वटा स्टारशिप परीक्षणमा अन्तरिक्षयानको माथिल्लो भाग उडानको अन्त्यमा समुद्रमा खसेको थियो। सन् २०२३ को पहिलो पूर्ण परीक्षण उडानमा इन्जिनमा समस्या आएपछि रकेटको स्वचालित विनाश प्रणाली सक्रिय भएको थियो। सेप्टेम्बरमा भएको पछिल्लो परीक्षण भने कक्षमा पुग्न सफल भएको थियो, तर त्यसबेला रकेटका कुनै पनि भाग फिर्ता ल्याउने प्रयास गरिएको थिएन।
स्पेसएक्सले आगामी केही महिनाभित्र फ्लोरिडा र केही वर्षभित्र लुइसियानाबाट पनि स्टारशिप प्रक्षेपण गर्ने योजना बनाएको छ। कम्पनीले स्टारशिपलाई पूर्ण रूपमा पुनः प्रयोग गर्न सकिने रकेटका रूपमा विकास गरिरहेको छ। अमेरिकी अन्तरिक्ष निकाय नासाले पनि आर्टेमिस अभियानअन्तर्गत चन्द्रमामा मानव अवतरण गराउने योजनाका लागि स्पेसएक्ससँग सम्झौता गरेको छ।
प्रकाशित मिति: २८ कार्तिक २०८३, शनिबार
प्रतिक्रिया